EKOIQ
Seragazlarının büyük bir bölümü elektrik ve ısı üretimi amacıyla fosil yakıtların yakılması sonucu ortaya çıkarken temiz enerjinin benimsenmesi, iklim değişikliğiyle mücadelede de vazgeçilmez bir rol oynuyor. İklim değişikliğini sınırlamak için fosil yakıtlara olan bağımlılığı sona erdirmek; temiz, erişilebilir, uygun fiyatlı, sürdürülebilir ve güvenilir alternatif enerji kaynaklarına yatırımı artırmak gerekiyor. Yenilenebilir enerjiye yapılan her 1 dolarlık yatırım, fosil yakıt sektörüne kıyasla üç kat daha fazla istihdam yaratıyor.
Enerji, iki yönlü bir temel zorluğun merkezinde yer alıyor: Kimseyi geride bırakmamak ve gezegeni korumak. Temiz enerji ise bu zorluğun çözümünde kilit bir rol oynadığı için Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu 2023 yılında, 26 Ocak tarihini “Uluslararası Temiz Enerji Günü” olarak kabul etti. Bu tarih aynı zamanda, ülkelerin enerji dönüşümlerini desteklemek, uluslararası işbirliği için bir platform sağlamak ve temiz enerji teknolojileri, yenilik, politika, finansman ve yatırımlara ilişkin veri ve analizler sunmak üzere faaliyet gösteren Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı’nın da 2009 yılında kuruluş günü.
Gün ile temel olarak insanların ve gezegenin yararı için adil ve kapsayıcı bir temiz enerji dönüşümüne yönelik farkındalığı artırmak ve eylemi harekete geçirmek amaçlanıyor. BM’nin bu kararı ayrıca Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’ndan (SKA’lar) biri olan “Erişebilir ve Temiz Enerji” kapsamında yürütülen çabalara katkı sunmaya odaklanırken bir yandan da küresel ölçekte halen devam eden elektriğe erişim açığının kapatılması hedefini de gözetiyor. Gün ile ayrıca özellikle gelişmekte olan ülkelerin farklı ulusal koşulları ışığında ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ve göreli kapasitelere dikkat çekiliyor.
Yatırımın Artması Gerekiyor
Temiz enerjinin benimsenmesi, iklim değişikliğiyle mücadelede de vazgeçilmez bir rol oynuyor. Dünya’yı saran ve Güneş’ten gelen ısıyı hapseden seragazlarının büyük bir bölümü, elektrik ve ısı üretimi amacıyla fosil yakıtların yakılması sonucu ortaya çıkıyor. Küresel seragazı emisyonlarının %75’inden fazlası, enerji üretimi için fosil yakıtların yakılmasından kaynaklanıyor.
Bilimsel veriler de bu konuda son derece net. İklim değişikliğini sınırlamak için fosil yakıtlara olan bağımlılığı sona erdirmek; temiz, erişilebilir, uygun fiyatlı, sürdürülebilir ve güvenilir alternatif enerji kaynaklarına yatırımı artırmak gerekiyor. Nitekim yenilenebilir enerjiye yapılan her 1 dolarlık yatırım, fosil yakıt sektörüne kıyasla üç kat daha fazla istihdam yaratıyor. Aynı zamanda enerji verimliliğinin artırılması da önem taşıyor. Ulaşım, binalar, aydınlatma ve ev aletleri gibi alanlarda daha verimli teknolojiler kullanarak aynı çıktıyı daha az enerjiyle elde etmek bir yandan maliyetleri düşürürken bir yandan da karbon kirliliğini azaltarak herkes için sürdürülebilir enerjiye evrensel erişimin sağlanmasına katkı sunabiliyor.
2024 Rekor Yılı Oldu
Temiz enerji konusunda dünyada son derece olumlu gelişmeler yaşanmaya devam ediyor. IRENA’nın Yenilenebilir Enerji Kapasite İstatistikleri 2025 raporuna göre, küresel yenilenebilir enerji kapasitesi 2024 yılında rekor bir hızla arttı. 2024 yılı sonu itibarıyla toplam yenilenebilir enerji kapasitesi yaklaşık 4,448 GW’a ulaşırken, bu miktar, küresel toplam kurulu elektrik üretim kapasitesinin yaklaşık %46,2’sine karşılık geliyor. 2024 yılında devreye alınan yeni yenilenebilir enerji kapasitesi yaklaşık 582–585 GW olup, bu değer bugüne kadar kaydedilen en yüksek yıllık artış oldu. Bu büyüme, yenilenebilir enerji kapasitesinde yıllık bazda yaklaşık %15,1’lik bir artışa işaret etmekle birlikte şimdiye kadarki en hızlı yıllık büyüme oranı.
Rekor düzeydeki genişlemeye rağmen dünya, 2030 yılına kadar yenilenebilir enerji kapasitesini üç katına çıkarma yönündeki küresel hedefe henüz ulaşma yolunda değil. IRENA’ya göre bu hedefin tutturulabilmesi için, 2025-2030 döneminde yenilenebilir enerji kapasitesinin yıllık ortalama yaklaşık %16,6 oranında büyümesi gerekiyor.
