#ekoIQ | Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey
Finansman Talepleri

Finansmana Dair Talepler Müzakere Masasında Karşılık Bulmuyor

Gelişmiş ülkeler uyum finansmanının üç katına çıkarılmasına karşı çıkarken iklim krizinin en ağır etkileriyle karşı karşıya kalan ülkeler ise ihtiyaç duydukları kaynakları talep ediyor. Gelişmiş ülkelerin finansman konusundaki sorumluluklarını yerine getirmesi çağrısında bulunan WWF, “COP31 kararı, Küresel Güney ülkelerine yönelik iklim finansmanının artırılması konusunda açık ve güçlü bir irade ortaya koymalı” dedi.

COP müzakerelerinde iklim finansmanına ilişkin görüş ayrılıkları, yıllardır gündemin en zorlu başlıklarından biri olmayı sürdürüyor. Bir tarafta borç yükü altında olan ve iklim krizinin etkilerini yaşayan gelişmekte olan ülkeler gerekli kaynakların sağlanmasını talep ederken diğer tarafta gelişmiş ülkeler yeni finansal yükümlülükler üstlenmekte isteksiz davranıyor. Antalya’da düzenlenen COP31’de bu gerilim, özellikle iklim değişikliğine uyum finansmanına yönelik müzakerelerde belirgin biçimde hissediliyor.

“İklim Krizi Özellikle Gelişmekte Olan Ülkelerde Yıkıcı Sonuçlar Doğurmaya Devam Ediyor”

WWF (Dünya Doğayı Koruma Vakfı), müzakerelerdeki tıkanıklığa rağmen iklim krizinin etkilerinin giderek ağırlaştığına dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu: “Müzakereler çıkmazlar ve anlaşmazlıklar nedeniyle ilerleyemezken iklim krizi, özellikle gelişmekte olan ülkelerde yıkıcı sonuçlar doğurmaya devam ediyor. Amazon’da daha önce görülmemiş kuraklıklar yaşanıyor, Endonezya gibi ülkelerde orman yangınlarının dumanı tüm kentleri kaplıyor. Nepal’de yakın zamanda yaşananlar gibi ölümcül afetler de bu tablonun bir parçası. Etkiler giderek ağırlaşıyor. Acil müdahale gerektiren küresel krizin boyutu her geçen gün daha da belirginleşiyor. Kaybedecek zamanımız yok; acilen harekete geçmemiz gerekiyor.”

Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) yayımladığı son Uyum Açığı Raporu (Adaptation Gap Report), gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine uyum ihtiyaçlarını karşılayabilmek için 2035 yılına kadar yılda yaklaşık 305 milyar ABD doları kaynağa ihtiyaç duyacağını ortaya koyuyor. Buna karşılık, bu ülkelere sağlanan uluslararası kamu kaynaklı uyum finansmanı 2024 yılında yalnızca 28,2-31,7 milyar ABD doları arasında kaldı. Bu miktar, 2023 yılına kıyasla sadece 1 milyar dolarlık bir artış anlamına geliyor. Başka bir deyişle gelişmekte olan ülkeler, ihtiyaç duydukları her 1 dolar için yaklaşık 10 sent finansman alabiliyor.

İhtiyaç Duyulan Kaynaklarla Mevcut Taahhütler Arasında Büyük Fark Var

Belém’de düzenlenen COP30’da ülkeler uyum finansmanının üç katına çıkarılması konusunda anlaşmaya vardı. Ancak bu artışın hangi başlangıç tutarı esas alınarak hesaplanacağı netleştirilmedi. Antalya’daki müzakerelerde ise gelişmiş ülkeler, üç katına çıkarma hedefinin 2021 yılında COP26’da kabul edilen Glasgow İklim Paktı kapsamındaki taahhüt temel alınarak hesaplanmasına karşı çıkıyor. Gelişmiş ülkeler o dönemde, 2019 yılında yaklaşık 20 milyar dolar olan uluslararası uyum finansmanını 2025 yılına kadar yıllık 40 milyar dolara çıkarmayı, yani iki katına yükseltmeyi taahhüt etmişti.

Üç katına çıkarma hedefinde bu taahhüt temel alınırsa, uyum finansmanının 2035 yılına kadar yılda en az 120 milyar dolara ulaşması gerekiyor. Ancak bu tutar dahi gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarının oldukça altında kalıyor ve gerekli finansmanın yalnızca %20 ila 29’unu karşılayabiliyor. İhtiyaç duyulan kaynaklarla mevcut taahhütler arasındaki bu büyük farka rağmen somut bir hedef belirlenmesine yönelik direnç sürüyor. İklim krizine karşı desteğe en fazla ihtiyaç duyan ülkelerin talepleri müzakere masasında karşılık bulmuyor.

Oxfam’ın Afetlerin Derinleştirdiği Eşitsizlik: İklim Kaosu Eşitsizliği Nasıl Derinleştiriyor ve Az Sayıda Kişiyi Nasıl Zenginleştiriyor? (Disaster Divide: How Climate Chaos Deepens Inequality and Enriches the Few) başlıklı raporuna göre iklim kaynaklı afetler, gelişmekte olan ülkeleri çok daha ağır etkiliyor. Eşitsizlik düzeyinin daha yüksek olduğu ülkelerde seller nedeniyle yaşanan can kayıpları, diğer ülkelere kıyasla yedi kat daha fazla.

“Uyum Finansmanı 2035 Yılına Kadar Üç Katına Çıkarılmalı”

WWF, COP31’de alınacak kararların bu tabloyu dikkate alması ve gelişmiş ülkelerin finansman konusundaki sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini vurgulayarak açıklamasında şu ifadelere yer verdi: “Bu gerçekliği dikkate alan bir COP31 kararı, Küresel Güney ülkelerine yönelik iklim finansmanının artırılması konusunda açık ve güçlü bir irade ortaya koymalı. Finansmanda, borç yükünü daha da ağırlaştıran krediler yerine hibeler önceliklendirilmeli. Uyum finansmanı 2035 yılına kadar üç katına çıkarılmalı. COP31’de siyasi bir karar alınmasına yalnızca birkaç gün kalmışken gelişmiş ülkeler sorumluluklarını üstlenmeli ve ihtiyaç duyulan kaynakların sağlanması için üzerlerine düşeni yapmalı.”