Çocukların Yeşil Becerileri Güçlendiriliyor

İklim krizinin etkileri her yıl artarken, bundan en az sorumlu olan çocukların bu krize hazırlanmalarını destekleyecek eğitim kaynakları hâlâ sınırlı. Var olan eğitim yaklaşımları ise çocuklara krizin boyutlarını aktarmanın ve sadece sorumluluk yüklemenin ötesine gidemiyor. Hayata geçen bir proje ile çocukların erken yaşlardan itibaren sürdürülebilirlik yetkinlikleri kazanmasını hedefleyen politika önerileri ve öğretmenler için sınıf içi kaynaklar geliştirildi. Proje, karşılıklı öğrenmeyi, iyi uygulamaların paylaşımını ve eğitimde ekolojik odaklı yenilikçi yaklaşımların güçlenmesini hedefliyor.

İklim krizinin etkileri her geçen yıl daha görünür hale gelirken, bu krizden en az sorumlu olan çocuklar orta ve uzun vadede en ağır sonuçlarla karşı karşıya kalacak. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) verilerine göre, 2025 yılı, sanayi öncesi döneme kıyasla yaklaşık 1,44°C sıcaklık artışıyla kayıtlardaki en sıcak yıllar arasında yer aldı. Türkiye’de ise 2024 yılı, 15,6°C ortalama sıcaklıkla 1971’den bu yana ölçülen en sıcak yıl oldu ve ülke genelinde bin 257 aşırı hava olayı kaydedildi. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) Çocuklar İçin İklim Risk Endeksi ise dünya genelinde her iki çocuktan birinin iklim risklerinden çok yüksek düzeyde etkilenen ülkelerde yaşadığını gösteriyor.

10 ülkede 16-25 yaş aralığındaki 10 bin gençle yürütülen bir çalışmada, katılımcıların %59’u iklim değişikliği konusunda çok ya da aşırı düzeyde endişeli olduğunu, %45’i ise bu kaygının günlük yaşamını olumsuz etkilediğini belirtiyor.

Çocuklar İklim Krizine Yanıt Verebilmeli

Bu tablo, çocukların yalnızca iklim krizinin etkilerinden korunmasını değil, aynı zamanda krize yanıt verebilecek bilgi, beceri ve tutumlarla donatılmasını da zorunlu kılıyor. Eğitim Reformu Girişimi (ERG) bu ihtiyaçtan hareketle Northampton ve Lancaster Üniversitesi ortaklığında, British Council desteğiyle Eko-Yaratıcı Pedagojiler: Öğretmenlerle Yeşil Beceriler ve Dayanıklılık Projesi’ni hayata geçirdi.

Türkiye ve Birleşik Krallık’tan okulları, öğretmenleri, eko-sanatçıları, çevre aktivistlerini, düşünce kuruluşlarını ve sivil toplum örgütlerini bir araya getiren proje, karşılıklı öğrenmeyi, iyi uygulamaların paylaşımını ve eğitimde ekolojik odaklı yenilikçi yaklaşımların güçlenmesini hedefliyor.

Yeşil Beceriler Erken Kademelerden İtibaren Nasıl Güçlendirilebilir?

Proje kapsamında yeşil becerilerin erken kademelerden itibaren nasıl güçlendirilebileceğine ilişkin öneriler sunan bir politika notu hazırlandı. Projede yer alan öğretmenler ise bu önerileri sınıf içi uygulamalara, etkinliklere dönüştüren Eko-Yaratıcı Pedagojiler: Yeşil Beceriler için Öğretmen El Kitabı isimli bir kaynak hazırladı. Öğretmen El Kitabı’nın içerisinde çocuklara yönelik, yakında yayımlanacak bir çizgi roman da yer alıyor.

Çocuklukta Doğayla Kurulan Bağ Belirleyici

Proje kapsamında ERG Kıdemli Politika Analisti Özgenur Korlu tarafından kaleme alınan politika notu, yeşil becerilerin yalnızca geleceğin mesleklerine yönelik teknik yeterliklerden ibaret olmadığını vurguluyor. Yeşil beceriler için yatırımın en geç döneme yapıldığı, en önemli dönem olan okulöncesi ve ilkokul çağının ise hiç gündeme alınmadığının altı çiziliyor. Politika notunda çocuklukta doğayla kurulan bağın, yetişkinlikteki çevre yararına davranışın en güçlü belirleyicilerinden biri olduğu vurgulanırken, yeşil becerilerin çocukluk döneminden itibaren gelişen bir yaşam becerisi olarak ele alınması gerektiği belirtiliyor.

Amaç, Çocukların Eylem Becerilerini Geliştirmek

Proje kapsamında bir de okulöncesi ve ilkokul çağındaki çocukları bu konuda desteklemek için öğretmenler tarafından somut etkinliklerin ve materyallerin yer aldığı Yeşil Beceriler için Öğretmen El Kitabı hazırlandı. Bir yıla yayılan ortak çalışma sürecinde sekiz öğretmenin meslektaşları için geliştirdiği kitap, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin ilgili kazanımlarını bütünleşik biçimde ele alan sekiz modülden oluşuyor. Kitapta çevre eğitimi, deneyimsel öğrenme, doğa temelli öğrenme, oyun temelli öğrenme, proje tabanlı öğrenme gibi yaklaşımlar bir araya getirilerek çocukların doğayla ilişki kurmasını, sürdürülebilirlik üzerine düşünmesini ve çözüm üretme becerileri geliştirmesini destekleyen etkinliklere ve materyallere yer veriliyor. El kitabı, çocukların yalnızca iklim krizi hakkında bilgi edinmelerini değil; doğayla ilişki kurmalarını, duygularını ifade etmelerini, geleceği hayal etmelerini ve çözüm üretmeye yönelik eylem becerileri geliştirmelerini amaçlıyor.

Aynı zamanda kitap, öğretmenlerin yanı sıra çocuklarla çevre eğitimi üzerine çalışan sivil toplum örgütleri için de bir kaynak olma özelliği taşıyor.  Modüllerdeki etkinliklerin önemli bir bölümü, küçük uyarlamalarla atölye, kamp veya kulüp formatlarına taşınabilir nitelikte.

Hazırlanan öğretmen el kitabı, “topluluk versiyonu” olarak yayımlandı. Bu yaklaşım, kaynağın sabit bir metin değil; öğretmenlerin sınıf deneyimleri, uzman geribildirimleri ve sahadan gelen katkılarla sürekli gelişen bir yapı olmasını hedefliyor.