Gecikmeli üçüncü taslak “Çerçeve Karar”, 144 paragraflık ilk taslağın ve 80 paragraflık ikinci taslağın ardından geldi. Yeni taslak metninde uyum finansmanını üç katına çıkarma hedefine dair hiçbir belirginlik, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik doğrudan bir atıf ve bir sonraki IPCC raporu için net bir zaman çizelgesi bulunmuyor. Metnin nihai metin olma ihtimali var.
Cumartesiyi pazar gününe bağlayan gece 03.00’te COP31 Başkanlığı, başlangıçta cuma öğleden sonra yayımlanması beklenen gecikmeli üçüncü taslak “Çerçeve Karar” metnini yayımladı. 94 paragraflık belge, 144 paragraflık ilk taslağın ve 80 paragraflık ikinci taslağın ardından geldi. Metnin nihai metin olma ihtimali bulunuyor.
Yeni taslak metninde uyum finansmanını üç katına çıkarma hedefine dair hiçbir belirginlik, fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik doğrudan bir atıf ve bir sonraki IPCC raporu için net bir zaman çizelgesi bulunmuyor. Ancak metnin başında, diğer konuların yanı sıra “fosil yakıtlardan uzaklaşma” ifadesini de içeren ilk “küresel durum değerlendirmesi”nin sonucuna “bütünüyle atıfta bulunuluyor”.
Taslak, “35×35” elektrifikasyon hedefine yönelik zayıf ifadeleri koruyor. Karbon yakalama, kullanma ve depolama (CCUS) için sayısal hedefleri çıkarıyor ancak tartışmalı teknolojinin “2035 yılına kadar küresel çapta gigaton ölçeğine” ulaşma arzusuna yönelik “hızlandırılması” çağrısında bulunmaya devam ediyor.
“Tehlikeli Göz Boyamalar Metne Sızdı”
Greenpeace COP31 Delegasyonu Başkanı Jasper Inventor, metne dair şunları söyledi: “Fosil yakıtları sona erdirecek ve 1,5 derece hedefini canlı tutacak güvenilir bir yol haritasının COP31 sonuç metnine yerleştirilmesi gerekiyor. Ancak iklim yıkımından para kazanan fosil yakıt üreticilerinin talimatıyla bu taslaktaki hedefler sulandırıldı ve gigaton kapasiteli karbon yakalama, kullanma ve depolama gibi tehlikeli göz boyamalar metne sızdı.”
“Hiç anlaşma olmaması, fosil yakıt endüstrisiyle yapılan bir anlaşmadan daha iyidir” diyen Inventor şöyle devam etti: “Eğer COP31’in nihai sonucu buysa, bu temelden kabul edilemez bir durumdur. Burada yaşanan şey geleceğimiz için verilen bir mücadeledir; Tarafları bu metni baştan aşağı yenilemeye ve dünyanın dört bir yanındaki insanların ihtiyaç duyduğu umudu vermeye çağırıyoruz.”
Uyum Finansmanında Uygulama Yol Haritası Önerisi
Taslak metinde gelişmekte olan ülkelerin talep ettiği 120 milyar dolarlık uyum finansmanı hedefine dair hâlâ net bir ifade yok. Bunun yerine metin, iklim finansmanı “çalışma programı” kapsamında uyum desteğinin üç katına çıkarılmasına yönelik “bir uygulama yol haritasını görüşmeyi kabul ediyor”. Yeni bir ekleme olarak taslak, diğer ülkelerin “gönüllü olarak” iklim finansmanı sağlamaya veya sağlamaya devam etmeye teşvik edildiğini “hatırlatıyor”. Aynı zamanda, Kayıp ve Zarar Fonu’nun kaynaklarını artırmaya yönelik “sürekli çabaları” teşvik ediyor.
Fosil yakıtlara doğrudan bir atıfta bulunmasa da metin, fosil yakıtlardan “adil, düzenli ve hakkaniyetli” bir uzaklaşma çağrısında bulunan COP28 BAE uzlaşısına “bütünüyle atıfta bulunuyor”. Brezilya öncülüğündeki fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik küresel “yol haritası” ise yer almıyor.
1,5 Derece Sınırını Yeniden Teyit Ediyor
Bir önceki taslakta olduğu gibi metin, 1,5 derece sınırının üzerindeki sıcaklık aşımının “hem büyüklüğünü hem de süresini sınırlanması” yeniden teyit ediyor. Metin, 1,5 derece ve sıcaklık aşımı üzerine COP32’de “üst düzey bir diyalog” başlatılmasına “karar veriyor”. Bu ifade, ilk taslakta bu konuda yer alan daha kalıcı bir “çalışma programı” çağrısının yerini alıyor.
İkinci taslaktan farklı olarak bu versiyon, IPCC’ye 2028’deki ikinci “küresel durum değerlendirmesi” öncesinde gelecek üç çalışma grubu raporunun tamamını yayımlaması yönünde net bir ifadeye yer vermiyor. Bunun yerine, “yedinci değerlendirme döngüsünden çıkacak çıktıları bir sonraki küresel durum değerlendirmesine davet ediyor” ve IPCC’nin “çalışma programı” hakkındaki “ilgili tartışmaların” sonuçlanmasını “memnuniyetle beklediğini” ifade ediyor.
İkinci taslakta olduğu gibi, COP31 Başkanlıklarının üzerinde durduğu “35×35″ elektrifikasyon hedefi bu üçüncü metinde de korunuyor. Ancak hedef, bir kez daha “diğer hususların yanı sıra bir dizi seçenek aracılığıyla küresel işbirliği çağrısında bulunan” ve “35×35″in bu seçeneklerden yalnızca biri olduğu zayıf bir paragrafın içinde yer alıyor. Bununla birlikte metin, “düşük seragazı emisyonlarına ve iklime dirençli kalkınmaya yönelik küresel geçişin geri döndürülemez olduğunu”, “kabul ediyor”.







