EKOIQ
Halkların İklim Zirvesi (HİZ), COP31’in ikinci gününde gündeme gelen enerji ve ulaştırma tartışmalarını değerlendirerek eleştiri, görüş ve çözüm önerilerine yer verilen bir açıklama yaptı. İklim krizinin çözümünün yalnızca enerji kaynaklarını ve teknolojileri değiştirmekten ibaret olmadığını belirten HİZ; gerçek bir dönüşümün, enerji ve ulaşım sistemlerinin demokratikleştirilmesini, toplumsal eşitsizliklerin giderilmesini ve ekolojik yıkıma neden olan üretim ve tüketim ilişkilerinin değiştirilmesini gerektirdiğini vurguladı.
Antalya’da devam eden COP31’in ikinci gününde, enerji ve ulaştırma sektörlerinin karbonsuzlaştırılması, elektrifikasyon, iklim finansmanı ve adil geçiş tartışmaları öne çıktı. Müzakerelerde, fosil yakıtlardan çıkış ve yenilenebilir enerji yatırımlarının hızlandırılmasına yönelik açıklamalar yapılırken, Halkların İklim Zirvesi (HİZ) bu dönüşümün kimler tarafından, hangi kaynaklarla ve kimin yararına gerçekleştirileceği sorularının büyük ölçüde yanıtsız kaldığını belirtti.
İklim krizinin çözümünün, yalnızca enerji kaynaklarını ve teknolojileri değiştirmekten ibaret olmadığını vurgulayan HİZ, gerçek bir dönüşümün, enerji ve ulaşım sistemlerinin demokratikleştirilmesi, toplumsal eşitsizliklerin giderilmesi ve ekolojik yıkıma neden olan üretim ve tüketim ilişkilerinin değiştirilmesi ile mümkün olabileceğini aktardı.
“Enerji Dönüşümü Halkların Yararına Hizmet Etmeli”
İklim zirvesi hakkında bir basın açıklaması yayımlayan HİZ, “Enerji dönüşümü şirketlerin kârına değil, halkların yararına hizmet etmeli. COP31’de elektrifikasyonun hızlandırılması ve enerji altyapısına yönelik yatırımların artırılması tartışılırken, enerji sistemlerinin mülkiyeti ve yönetimi geri planda kalıyor” diyerek, enerji dönüşümünün yalnızca teknolojik değil, toplumsal ve demokratik bir dönüşüm olması gerektiğine dikkat çekti.
Açıklamada, enerjinin, şirketlerin kâr elde ettiği bir meta değil, herkesin erişebilmesi gereken temel bir ihtiyaç olduğunun altı çizildi. Bununla birlikte enerji üretim ve dağıtımında kamusal mülkiyet, demokratik denetim ve halkın karar süreçlerine katılımının esas alınması gerektiği belirtilerek, enerji yoksulluğunu ortadan kaldıran, yenilenebilir kaynakları toplum yararına kullanan ve fosil yakıtlardan çıkışı sağlayan kamusal politikaların uygulanması gerektiği dile getirildi.
“Çözüm Erişilebilir Kamusal Ulaşımda”
Ulaşım politikalarına değinilen açıklamada, çözümün erişilebilir kamusal ulaşımda olduğu belirtilerek, ücretsiz veya herkes için ekonomik olarak erişilebilir toplu taşımanın yaygınlaştırılması, demiryolu yatırımlarının artırılması, kentlerin yayalar ve bisikletliler öncelenerek yeniden planlanması talep edildi. Bununla birlikte ulaşım politikalarının özel araç sahipliğini değil, herkesin güvenli ve eşit ulaşım hakkını temel alması gerektiğinin altı çizildi.
“Yeni Ekolojik Yıkımlar Yaratılmamalı”
Yeşil dönüşüm adı altında yeni ekolojik yıkımlar yaratılmaması gerektiğine dikkat çeken HİZ, “Enerji dönüşümüyle birlikte lityum, bakır ve diğer kritik minerallere yönelik talebin artması, yeni madencilik projelerini de gündeme getiriyor. Ancak fosil yakıtlara bağımlılıktan kurtulmak adına ormanların, tarım alanlarının, su kaynaklarının ve yerel toplulukların yaşam alanlarının madenciliğe açılması kabul edilemez” ifadelerine yer verdi.
Bir ekolojik krize çözüm aranırken başka bir ekolojik krizin yaratılmaması gerektiğine dikkat çekilen açıklamada, “Yeşil ekstraktivizm olarak adlandırılan, enerji dönüşümü gerekçesiyle yeni sömürü ve ekolojik yıkım alanları oluşturan politikaların karşısındayız. Mineral talebini azaltan, kaynakların verimli ve adil kullanımını önceleyen politikalar geliştirilmeli; yerel halkların yaşam alanları üzerindeki karar hakları güvence altına alınmalıdır. Ekolojik yıkıma yol açan madencilik projeleri durdurulmalıdır” denildi.
“İklim Finansmanı Tarihsel Sorumluluk Temelinde Sağlanmalı”
İklim finansmanına da yer verilen açıklamada, finansmanın tarihsel sorumluluk temelinde sağlanması gerektiği belirtilerek “COP31’in ikinci gününde enerji dönüşümünün finansmanı, özel sermaye yatırımları ve kredi mekanizmaları tartışılmaya devam etti. Ancak iklim krizine tarihsel olarak en az katkıda bulunan Küresel Güney ülkelerinin, krizle mücadelenin maliyetini yeni borçlar üstlenerek karşılaması adil değildir. Küresel Kuzey ülkeleri, tarihsel emisyonlarından kaynaklanan sorumluluklarını yerine getirmelidir. İklim finansmanı, gelişmekte olan ülkelerin borç yükünü artıran krediler ve şirketlerin kâr beklentilerine bağlı yatırımlar yerine, kamu kaynaklarından sağlanan, hibe temelli, yeterli ve erişilebilir finansmana dayanmalıdır” denildi.
“Başarı; Önlenen Can Kayıpları, Azaltılan Yoksulluk ve Giderilen Eşitsizliklerle Ölçülmelidir”
İklim krizine uyumun, halkların giderek ağırlaşan felaketlerin sonuçlarına katlanmayı öğrenmesi anlamına gelemeyeceğinin vurgulandığı açıklamada “Uyum politikaları; rant odaklı kentleşmenin, ormansızlaşmanın ve ekolojik yıkımın durdurulmasını, kamusal hizmetlerin güçlendirilmesini ve yerel toplulukların finansmana doğrudan erişimini kapsamalıdır. Başarı, harcanan yatırım miktarıyla değil; önlenen can kayıpları, azaltılan yoksulluk ve giderilen eşitsizliklerle ölçülmelidir” ifadelerine yer verildi.
Paris Anlaşması’nın 6. Maddesi’ne işaret edilen açıklama, şu şekilde devam etti: “Şirketlerin karbon kredileri satın alarak kirletmeye devam edebilmesini sağlayan piyasa odaklı yaklaşımların, gerçek emisyon azaltımının yerini alamayacağını vurguluyoruz. İklim kriziyle mücadele, kirletmenin maliyetini hesaplayıp fiyatlandırmaya indirgenemez. Fosil yakıtlardan çıkışı ve emisyonların kaynağında azaltılmasını sağlayan, kamusal denetime açık ve bağlayıcı düzenlemeler hayata geçirilmelidir.”
“İklim Politikalarının Ekonomik ve Toplumsal Maliyetleri Eşitsizliklerle Mücadele Eden Kesimlere Yüklenemez”
COP31’de, enerji dönüşümünün istihdam ve üretim sistemleri üzerindeki etkilerinin tartışıldığı, öte yandan adil geçişin yalnızca yeni sektörler ve istihdam fırsatları üzerinden ele alınmasının yeterli olmadığı dile getirilerek, “Gerçek bir adil geçiş; işçilerin güvenceli istihdamını, sendikal haklarını, sosyal korunmasını ve dönüşüm süreçlerine demokratik katılımını güvence altına almalıdır. Dönüşümden etkilenen işçiler, yerel halklar ve kırılgan topluluklar karar mekanizmalarının dışında bırakılamaz. İklim politikalarının ekonomik ve toplumsal maliyetleri işçilere, yoksullara, kadınlara ve zaten eşitsizliklerle mücadele eden kesimlere yüklenemez” denildi.
İklim krizine neden olan sömürü, eşitsizlik ve sınırsız büyüme anlayışı değiştirilmeden gerçek bir iklim adaletinin sağlanamayacağının altı çizilerek şunlar belirtildi: “Enerji dönüşümü yeni kâr alanları, madencilik feda bölgeleri ve borç ilişkileri yaratmamalı; halkların yaşam hakkını, doğayı, emeği ve ortak varlıkları koruyan demokratik bir dönüşümün parçası olmalıdır.”
HİZ, 14-18 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek Halkların İklim Zirvesi’nde, COP31’in yetersizliklerine karşı halkların sözünü ve çözüm önerilerini büyütmek için bir araya gelineceğini, 14 Kasım’daki yürüyüşün ardından ise Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde düzenlenecek panel, forum, atölye ve tartışmalarda iklim adaletini, enerji demokrasisini, emek haklarını ve ekolojik mücadeleyi ortaklaştıracaklarını duyurdu.
