EKOIQ
Her yıl 16 Eylül tarihi Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü olarak kabul edilirken, bu özel günün 2026 yılı kampanyası, 10 yıl önce Montreal Protokolü’nün hedeflerini iklim değişikliğiyle mücadelede yürütülen iklim politikalarıyla birleştirmeyi amaçlayan değişikliği öne çıkararak daha serin bir dünya için harekete geçme çağrısı yapıyor.
Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü, bu yıl kampanya başlığını “Daha Serin Bir Gezegen için Küresel Eylem” olarak belirledi. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu 1994 yılında, 1987’de imzalanan Ozon Tabakasını İncelten Maddelere İlişkin Montreal Protokolü’nün imzalandığı tarih olan 16 Eylül’e ithafen bu günü “Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü” olarak kabul etti.
Ozon tabakasının incelmesi konusunda farkındalık yaratmak ve bu tabakanın korunması adına olası çözümler geliştirmeyi amaçlayan bu özel gün, bir yandan da insan sağlığının, ekosistemlerin ve ekonomilerin korunmasına da katkıda bulunmayı amaçlıyor. Bugüne kadar yürütülen çabalar ise meyvelerini vermeye başladı bile. Montreal Protokolü’nün Bilimsel Değerlendirme Paneli’nin yayımladığı son değerlendirme, ozon tabakasının iyileşmesinin planlandığı doğrultuda ilerlediğini ve ozon seviyelerinin Antarktika üzerinde yaklaşık 2066 yılına kadar 1980 seviyelerine dönmesinin beklendiğini ortaya koydu.
10 Yılda Önemli İlerleme Kaydedildi
Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü 2026 yılı teması ile ozon tabakasını incelten maddelerin yerine kullanılan ancak çok güçlü seragazları olan hidroflorokarbonların üretim ve tüketimini küresel ölçekte aşamalı olarak azaltmayı taahhüt eden ve 2016’da Montreal Protokolü’nde kabul edilen Kigali Değişikliği’ne atıf yapılıyor.
Bu değişikliğin önemi ise Montreal Protokolü’nü küresel iklim politikası ile birleştirmeyi amaçlamasından geliyor. Protokolün etkisini son derece genişleten Kigali Değişikliği, geçen 10 yıl boyunca, enerji verimli teknolojilerin yaygınlaştırılması, sanayi kapasitesinin güçlendirilmesi ve soğutma sektöründe yenilikçiliğin desteklenmesi yoluyla kalkınma önceliklerine nasıl ulaşılabileceğini göstermiş oldu.
Yanı sıra söz konusu değişiklik, ülkeler kolektif hareket ettiğinde, sanayiler sorumlu biçimde yenilik geliştirdiğinde ve uluslararası ortaklıklar taahhütleri eyleme dönüştürdüğünde gezegeni soğutmanın yalnızca mümkün değil, aynı zamanda gerçekleştirilebilir olduğunu da ortaya koydu.
Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü‘nün yeni teması da bu gerçekliklerin ışığında uluslararası eylemin gezegenin giderek ısınmasını durdurmanın en önemli yollarından biri olduğuna vurgu yapıyor.
Arzu Deniz Aksoy
