Denize Dökülen Binlerce Ton Somonun Çevresel Etkileri Sürüyor

Şili’nin güneyinde 2016 yılında yaklaşık 4 bin 700 ton çürümüş somon balığı Pasifik Okyanusu’nun derin sularına bırakıldı. Birkaç hafta sonra okyanusta geniş çaplı kızıl gelgit görülmesi tartışmalara yol açtı. Çürüyen balıkların ayrışması sırasında açığa çıkan azot ve fosfor gibi organik maddelerin alg çoğalmasını desteklemiş olabileceği üzerinde durulurken, bazı araştırmacılar da yaşanan çevre olayında iklim değişikliğinin etkilerine dikkat çekiyor.

Şili’nin Los Lagos bölgesinde, 2016 yazında, somon çiftliklerinde yoğun mikroalg çoğalması görüldü. Bilim insanlarının Pseudochattonella cf. verruculosa olarak tanımladıkları mikroalg türü, kısa sürede balıklara büyük zarar verdi ve birkaç gün içinde milyonlara ulaşan somon balığı kaybedildi. Toplam somon balığı kaybının 100 bin tona yaklaştığı biliniyor.

Bertaraf tesisleri yetersiz kalınca ortaya çıkan devasa miktardaki ölü balık, yetkililerin izniyle acil önlem kapsamında Şili’nin güneyindeki Chiloé Adası’nın yaklaşık 140 kilometre açığında, derin deniz bölgesine taşınarak denize döküldü.

Yaklaşık 4 bin 700 ton çürümüş balığın Pasifik Okyanusu’na bırakılması, birkaç hafta sonra görülen ve Alexandrium catenella adlı zehirli alg türünün neden olduğu geniş çaplı “kızıl gelgit” ile ilişkilendirildi. Kabuklu deniz ürünlerinde felç edici toksinlerin tespit edilmesi üzerine avlanma yasaklandı. Binlerce balıkçı gelir kaybına uğradı. Ölen deniz canlılarının kıyıya vurması toplumda endişeyi artırdı ve Chiloé’da günler süren protestolar düzenlendi. Yaşanan çevre olayı mahkemeye taşındı ve Şili Yüksek Mahkemesi, 2018 yılında verdiği kararda açık denize balık dökülmesine izin verilirken çevresel ihtiyat ilkesinin yeterince gözetilmediğine hükmetti. Mahkeme, benzer durumlarda çevresel denetimlerin ve acil durum prosedürlerinin güçlendirilmesini talep etti.

Bilim insanlarına göre, çürüyen balıkların ayrışması sırasında açığa çıkan azot ve fosfor gibi organik maddeler alg çoğalmasını desteklemiş olabilir. Öte yandan bazı araştırmacılar da denize somon dökümünden başka iklim değişikliği, El Niño etkisi ve deniz sıcaklıklarının da yaşanan çevre olayında önemli rolünün olduğunu ifade ediyor.

Yaşanan çevre krizi, somon yetiştiriciliğinin çevresel etkilerinin yanı sıra somon yetiştiriciliği ile iklim değişikliğinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini gündeme getirdi. İklim değişikliği nedeniyle Güney Şili kıyılarında zararlı alg patlamalarının daha sık görülebileceği konusunda uyarılar da yapılıyor.