EKOIQ
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Yönetmelikte; sistemin kapsamı, emisyon üst limiti, seragazı emisyon izni, tahsisatların dağıtımı, geçerliliği ve teslimi, piyasa esneklik mekanizmaları, piyasa istikrar rezervi, yükümlülükler mekanizması ile izleme, raporlama ve doğrulamaya ilişkin usul ve esaslar düzenlenerek Türkiye’nin ulusal karbon piyasasının hukuki çerçevesi çizildi.
İklim Kanunu ile Türkiye’nin 2053 Net Sıfır Emisyon Hedefi doğrultusunda iklim değişikliğiyle mücadelede temel çerçeve oluşturulmuştu ve seragazı emisyonlarının azaltılmasına yönelik planlama ve uygulama araçlarından biri olarak Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) kullanılacağı hükme bağlanmıştı. Bu kapsamda, İklim Değişikliği Başkanlığı, Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi’nin (TR ETS) yönetmeliğini hazırladı.
Türkiye’de ulusal karbon piyasasının hukuki altyapısını oluşturan Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) yönetmeliği, 27 Ağustos 2026 itibarıyla Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi.
Yönetmelikte, sistemin kapsamı, emisyon üst limiti, sera gazı emisyon izni, tahsisatların dağıtımı, geçerliliği ve teslimi, piyasa esneklik mekanizmaları, piyasa istikrar rezervi, yükümlülükler mekanizması ile izleme, raporlama ve doğrulamaya ilişkin usul ve esaslar düzenlendi. Yönetmelik 42 madde, 6 geçici madde ve 7 ekten oluştu.
Kapsam ve İzin Süreçleri
Sisteme, yıllık emisyonu 50 bin ton CO2 eşdeğerinin üzerinde olan Kategori B ve Kategori C tesisleri dahil edilecek. Okul, üniversite, hastane ve savunma sanayi tesisleri ETS’den muaf tutulacak, ancak emisyonlarını izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülükleri devam edecek.
İşletmelerin faaliyetlerini sürdürebilmeleri için İklim Değişikliği Başkanlığı’ndan beş yıl geçerli “seragazı emisyon izni” almaları zorunlu kılındı. İzin yenileme başvuruları süre bitiminden en az altı ay önce yapılacak.
Sisteme girecek işletmelere emisyon izni almaları için üç yıllık geçiş süresi tanındı. Karbon Piyasası Kurulu bu süreyi iki yıla kadar uzatabilecek.
Piyasa İşleyişi ve Karbon Tahsisatları
İşletmelerin salabileceği toplam seragazı miktarı bir üst sınırla belirlenecek ve tahsisatlar İşlem Kayıt Sistemi’nde ihraç edilecek. Tahsisatların bir bölümü tesislerin üretim seviyesi ve emisyon yoğunluğuna göre ücretsiz dağıtılacak, kalanı birincil piyasada ihale yoluyla satılacak.
ETS piyasasının işletmecisi Enerji Piyasaları İşletme AŞ (EPİAŞ) olacak. İşlemler, sürekli ticaret yöntemiyle çalışan ikincil piyasalarda da gerçekleştirilebilecek. Fiyatlarda aşırı dalgalanmayı önlemek amacıyla piyasa istikrar rezervi kurulacak; Karbon Piyasası Kurulu gerektiğinde asgari ve azami fiyat aralıkları belirleyebilecek.
İşletmeler, doğrulanmış emisyonlarına denk gelen tahsisatları takip eden yılın kasım ayının son iş gününe kadar teslim etmek zorunda olacak.
Uygulanacak İdari Para Cezaları
Doğrulanmış emisyon raporunun süresinde sunulmaması durumunda, 627.450 TL – 6.274.500 TL (ETS tesisleri için ceza iki katı uygulanacak) ceza miktarı; izinsiz, süresi bitmiş veya iptal edilmiş izinle faaliyet gösterme durumunda ise 1.254.900 TL – 12.549.000 TL ceza miktarı uygulanacak.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi ilk etapta, kapsamı ve süresi Karbon Piyasası Kurulu tarafından belirlenecek bir pilot uygulamayla faaliyete geçecek. Pilot kapsamındaki işletmeler, ilk İzleme Metodolojisi Planlarını bugünden itibaren iki ay içinde sunmakla yükümlü olacak.
