Gözümüzden Kaçmayanlar
Eylül ayında yayımlanan 2026 Gezegen Sağlığı Raporu, gezegenin yaşamı destekleyen dokuz temel “sınırından” yedisinin güvenli seviyelerin ötesinde olduğunu ortaya koydu; Dünya Meteoroloji Örgütü, eylül başında El Niño’nun artık belirgin biçimde oluştuğunu ve önümüzdeki aylarda “çok güçlü” bir El Niño’ya dönüşmesinin beklendiğini açıkladı; Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi, 2026 yazının 16,5°C ortalamayla 1884’ten bu yana en sıcak yaz olduğunu duyurdu.
Gözde İVGİN
Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO), eylül başında El Niño’nun artık belirgin biçimde oluştuğunu ve önümüzdeki aylarda “çok güçlü” bir El Niño’ya dönüşmesinin beklendiğini açıkladı. WMO, olayın Şubat 2027’ye kadar sürme olasılığını neredeyse %100 olarak değerlendirirken, küresel ölçekte sıcaklık, yağış, kuraklık, sel ve aşırı sıcak risklerinde önemli değişimler yaşanabileceği uyarısında bulundu.
*
Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) tarafından hazırlanan “Elektrik Sektörü 2026 Yılı Yarıyıl Güncellemesi” raporu yayımlandı. Rapora göre, 2025 yılında %3 artan küresel elektrik talebinin 2026’da %3,6; 2027’de ise %3,8 büyüyeceği öngörülüyor.
*
İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) bünyesinde yapılan bir çalışma, İstanbul’daki hava kirliliğinin ağustos ayında bir önceki yılın aynı dönemine oranla %11 arttığını gösteriyor. Kentte ilçelere göre yapılan çalışmada havası en kirli bölgenin Sultangazi, kirliliğin en düşük olduğu bölgenin ise Alibeyköy olduğu tespit edildi.
*
Birleşik Krallık Meteoroloji Ofisi, 2026 yazının 16,5°C ortalamayla 1884’ten bu yana en sıcak yaz olduğunu açıkladı. Yapılan analize göre insan kaynaklı iklim değişikliğinin etkisi olmasaydı, 2026 yazında görülen bu tür ekstrem sıcaklıkların gerçekleşme olasılığı 130 kat daha düşük olacaktı.
*
Uluslararası bir araştırma ekibi, Bolivya’nın Yungas bulut ormanlarında yaşayan Leopardus tilcayo‘yu genom analizleriyle ayrı bir tür olarak tanımladı. Bu küçük yaban kedisi türü, 100 yılı aşkın süredir resmi olarak tanımlanan ilk yeni yaşayan kedi türü oldu. Kedi yaklaşık 46 santimetre uzunluğunda ve 1,4 kilogram ağırlığında.
*
Bu yıl beklenenden çok daha güçlü olması öngörülen El Niño, Galápagos Adaları’nın eşsiz ekosistemleri için alarm yaratıyor. Deniz sıcaklıklarının normalin yaklaşık 2,2°C üzerine çıkması penguenler, mavi ayaklı sümsük kuşları ve deniz aslanlarının besin kaynağı olan plankton ve küçük balıkların azalmasına yol açabilir. Bilim insanları bu durumun, adaların bazı omurgalı popülasyonlarında ciddi kayıplara neden olabileceği konusunda uyarılarda bulunuyor.
*
Eylül ayında yayımlanan 2026 Gezegen Sağlığı Raporu (2026 Planetary Health Check), gezegenin yaşamı destekleyen dokuz temel “sınırından” yedisinin güvenli seviyelerin ötesinde olduğunu ortaya koydu. İklim değişikliği, biyosfer bütünlüğü ve okyanus asitlenmesi de bu sınırların arasında. Araştırmacılar bunun geri dönüşü zor ekolojik değişimler riskini artırdığına dikkat çekiyor.
*
Batı Afrika’daki Fildişi Sahili’nin Taï Ulusal Parkı’nda, 13 yıldır doğrulanmış bir kaydı bulunmayan Ghana cuckooshrike yeniden görüntülendi. Ormansızlaşma ve tarım nedeniyle yaşam alanı parçalanan kuşun yeniden görülmesi, bölgedeki ormanların korunmasının önemine dair umut verici bir işaret olarak değerlendiriliyor.
*
Yeni Zelanda’da 1980’lerde dünyada yalnızca beş bireyi, üreyebilen ise yalnızca bir dişisi kalan Chatham bülbülü (Black Robin, Petroica traversi), bu sene “Yılın Kuşu” seçildi. Koruma çalışmalarının ardından popülasyonu yaklaşık 350 yetişkin bireye ulaşan tür, bugün hâlâ tehdit altında olsa da doğa korumanın en çarpıcı başarı hikayelerinden biri olarak öne çıkıyor.
*
Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) verilerine göre, Türkiye’nin ağustos ayı yağışı geçen yılın aynı ayına göre %100’den fazla arttı. Buna rağmen bazı bölgelerde yağışlar normalin %80’inden fazla altında kalırken, bazı illerde normalin dört katını aşan yağışlar görüldü; bu tablo iklimdeki değişkenliğin çarpıcı bir örneği.
*
Türkiye Yeşil Taksonomisi yürürlüğe girdi. Yönetmelik, sanayicilerin uluslararası yeşil finansmandan daha fazla pay alabilmesine olanak sağlarken, piyasada şeffaflığı artırarak “yeşil boyama” (greenwashing) riskini engelleyen ortak bir dil ve değerlendirme kriterleri sunacak. Yönetmelik kapsamında hazırlanan teknik tarama kriterleri 16 sektör ve 137 ekonomik faaliyetten oluşuyor.
*
Climate Central’ın yeni analizi, 2026 yazı boyunca bir buçuk milyardan fazla insanın, iklim değişikliği nedeniyle sayısı önemli ölçüde artan riskli sıcak günlere bir ay veya daha uzun süre maruz kaldığını ortaya koyuyor. Analize göre Türkiye’de de ortalama bir kişi, iklim değişikliği nedeniyle 2026 yazında fazladan 32 gün boyunca riskli sıcaklara maruz kaldı.
*
OGM, eylülün ilk sekiz gününde Türkiye’de 146 orman yangını ve 260 orman dışı alan yangını olmak üzere toplam 406 yangın kaydedildiğini açıkladı. Yüksek sıcaklık, kuraklık ve rüzgarın özellikle Ege ve Akdeniz’de yangın riskini sonbaharda da canlı tuttuğu belirtildi.
EKOIQ
