EKOIQ
Dünya Sağlık Örgütü’nün 2024 yılı verilerine göre, beş ana türü bulunan hepatit virüsüyle ilişkili hastalıklar nedeniyle bugün hâlâ dünyada her 30 saniyede bir kişi hayatını kaybediyor. Yine aynı veriler, yenidoğanların yalnızca %45’inin ilk 24 saat içinde hepatit B aşısı olabildiğini gösteriyor. Aynı yıl içinde 1,3 milyon kişi de kronik hepatit B ve C nedeniyle hayatını kaybetti.
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından 2010 yılında kabul edilen ve hır yıl 28 Temmuz’da vurgu yapılan Dünya Hepatit Günü, viral hepatitin küresel yüküne dair farkındalığı artırmayı ve gerçek değişimin yaratılmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor. Dünya Hepatit Günü’nün 2026 teması ise insanlarla hayat kurtarıcı sağlık hizmetleri arasındaki engellerin kaldırılması çağrısında bulunuyor.
Dünya Hepatit Günü ile Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA’lar) arasında çok güçlü bir bağ bulunuyor. Söz konusu bağ, temel olarak sağlık hakkı, eşitsizliklerin azaltılması, evrensel sağlık hizmetlerine erişim ve sürdürülebilir kalkınmanın insan merkezli olması üzerinden kuruluyor. Bu yüzden de “Dünya Hepatit Günü”, viral hepatitle mücadelede işbirliklerini güçlendirmeye ve finansman olanaklarını artırmaya yönelik girişimlerin de seslerini yükseltmeyi amaçlıyor.
Yenidoğanların Yarısından Azı Aşılanıyor
A, B, C, D ve E olmak üzere beş ana türü bulunan hepatit virüsüyle ilişkili hastalıklar nedeniyle bugün hâlâ dünyada her 30 saniyede bir kişi hayatını kaybediyor. 2024 yılında küresel çapta 287 milyon kişi hepatit B veya C ile yaşamaktaydı. Ya da yine 2024 verilerine göre, yenidoğanların yalnızca %45’i ilk 24 saat içinde hepatit B aşısı olabildi. Aynı yıl içinde 1,3 milyon kişi de kronik hepatit B ve C nedeniyle hayatını kaybetti.
Ancak tüm bunların yanı sıra tanı ve tedavi olanaklarının gelişmesine ve ürün fiyatlarının düşmesine rağmen, test ve tedavi hizmetlerinin kapsayıcılık oranları duraklama gösteriyor. Dolayısıyla yaşamları kurtarmak ve sağlık sonuçlarını iyileştirmek için daha etkili önleme ile birlikte tanı ve tedavi çabalarını hızlandırmak gerekiyor.
Evrensel Sağlık Hizmetlerinin Ayrılmaz Bir Parçası Olmalı
Tüm bu gerçekliğe işaret eden ve çabaları hızlandırmayı amaçlayan Dünya Hepatit Günü’nün 2026 teması “Hepatit: Gelin Engelleri Tek Tek Aşalım” olarak belirlendi. Böylelikle DSÖ, viral hepatitin, dünya genelinde önlenebilir hastalık ve ölümlerin başlıca nedenlerinden biri olmayı sürdürdüğünü hatırlatıyor. Ayrıca temayla mevcut engellerin ortadan kaldırılması halinde, 2030 yılına kadar hepatiti ortadan kaldırma hedefinin hâlâ ulaşılabilir olduğu değerlendiriyor.
2026 kampanyası, kanıtlanmış bilimsel bilgilerin; daha güçlü siyasi kararlılık, sürdürülebilir yatırımlar ve önleme, test, tedavi ile bakım hizmetlerine adil erişimi genişletme çabaları aracılığıyla eyleme dönüştürülmesi çağrısında bulunuyor. Bu nedenle de insan odaklı ve entegre hizmet sunumu yoluyla yetersiz hizmet alan ve kırılgan nüfus gruplarının erişiminin genişletilmesi, eşitsizliklerin azaltılması açısından büyük önem taşıyor.
Hepatit hizmetlerinin, birinci basamak sağlık hizmetleri ve evrensel sağlık güvencesi sistemlerinin ayrılmaz bir parçası haline getirilmesi gerektiğini vurgulayan 2026 teması, böylece önleme, tanı, tedavi ve bakım hizmetlerinin yaşamın her aşamasında erişilebilir olacağına, erişim engellerinin aşılabilmesi için de çok sektörlü ve insan hakları temelli bir yaklaşımın gerekliliğine dikkat çekiyor.
Viral hepatitin gidişatını değiştirme fırsatına sahip olduğumuzu belirten tema, özellikle hepatit B ve hepatit D eş enfeksiyonlarının önlenmesi, tespiti ve tedavisine yönelik araştırma, geliştirme ve yenilik çalışmalarına yatırım yapılması çağrısında da bulunuyor.
Sibel Bülay
