#ekoIQ | Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey
pexels-serkangonultas-27467602

HİZ, İklim Adaleti Mücadelesinin Sorularını COP31’e Taşıdı

“Toprağa kim erişebiliyor, suyu kim yönetiyor, neyin nasıl üretileceğine kim karar veriyor?” sorularını iklim adaleti mücadelesinin merkezine taşıyan Halkların İklim Zirvesi (HİZ), 14 Kasım’daki Küresel Eylem Günü yürüyüşüyle başlayan beş günlük buluşmayı Sonuç Bildirgesi’nin sunulmasıyla tamamladı.

“Toprağa kim erişebiliyor, suyu kim yönetiyor, neyin nasıl üretileceğine kim karar veriyor?” Halkların İklim Zirvesi (HİZ), 18 Kasım’da Antalya Mimar Sinan Kongre Merkezi’ndeki kapanış gününde bu soruları iklim adaleti mücadelesinin merkezine taşıdı. COP31’e paralel ve bağımsız olarak düzenlenen zirvenin “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji” gününde köylü hareketleri, küçük üreticiler, kadınlar, Yerli Halkların temsilcileri, gençler ve hak savunucuları, şirketlerin gıda sistemleri üzerindeki denetimine karşı toplulukların geliştirdikleri çözümleri paylaştı. Toprağa ve suya adil erişim, yerel üreticilerin desteklenmesi ve halkın ihtiyaçlarına dayanan kamusal tarım politikaları, günün ortak talepleri arasında yer aldı.

halklarin-iklim-zirvesi-programi

Toprağı İşleyenler, Suyu ve Tohumu Koruyanlar Söz Aldı

Günün ana oturumu “Gıda Egemenliği ve Agroekoloji”nin “Neredeyiz, Ne İstiyoruz?” bölümünde Antroposen Araştırma Grubu’ndan (ANTROG) Çiler Çilingiroğlu geleneksel tarım bilgisini ve gıda egemenliğini, Brezilya Barajlardan Etkilenenler Hareketi’nden (MAB) Beatriz Moreira su hakkı mücadelesini, Küçük Çiftçiler Hareketi’nden (MPA) Fransisca Souza ise toprağın belli ellerde toplanmasının köylüler üzerindeki etkilerini ve agroekolojik üretim deneyimlerini ele aldı.

Seed the Commons’tan Nassim Nobari endüstriyel tarımın fosil yakıt bağımlılığını ve bitki temelli agroekolojiyi, ForestAction Nepal’den Sarada Thapa ise topluluk temelli ormancılığı anlattı.

Gıda Mühendisleri Odası’ndan İbrahim Uğur Toprak, “Sermayenin Tarımından Halkların Gıda ve Su Hakkına: Gıda Egemenliği” sunumunda, tarım politikalarının üreticilerin söz hakkını ve halkın gıdaya erişimini güvence altına alması gerektiğini vurguladı. War on Want’tan Sabrina Espeleta şirketlerin tohumdan sofraya uzanan gıda zinciri üzerindeki denetimini tartışmaya açtı. Plant Based Treaty’den Naman Dedhia da oturuma katkı sundu. Jackson Kisangani, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nden savaş, yerinden edilme ve gıda güvencesizliği deneyimlerini aktardı.

Onur Gürbudak ise kuşlarla fındık üretimi arasındaki ilişkiden hareketle agroekolojinin canlılar arasındaki etkileşimleri gözeten yaklaşımını anlattı. İkinci bölümde katılımcılar, “Sonuç Bildirgesine Ne Aktarmalıyız?” sorusu etrafında ortak talepleri tartıştı.

Dönüşüm Nasıl Kurulacak?

Just Food Transition Network, Demand Climate Justice, Global Forest Coalition, Center for Biological Diversity, Brighter Green ve Aquatic Life Institute ortaklığıyla “Endüstriyel Hayvancılıktan Adil, Eşitlikçi ve Agroekolojik Gıda Sistemlerine Geçiş için Hareketlerin Buluşması”nı düzenledi. Environmental Research and Development Alternatives’tan (ERDA) Md. Monir Hossain Chowdhury’nin de söz aldığı buluşmada, emisyonları azaltırken hayvanları, ekosistemleri ve kırsal geçim kaynaklarını koruyacak bir dönüşüm için kamusal yatırımlar ve hareketler arası iş birliği ele alındı. Plant Based Treaty’nin Animal Save Movement ve Yaşamdan Yana Derneği ile düzenlediği “Hayvancılık ve Gezegenin Sınırları” oturumunda Nilgün Engin, Meryem Betül Erişen, Evren Yavuzcan ve Aydil Keçeci, hayvancılığın ekolojik etkilerini tartıştı.

Seferi Keçi Kültürevi’nin “Agroekolojik Üretim Yapan Küçük Üreticilerin ve Gıda Topluluklarının İklim Krizi Karşısındaki Dirençli ve Kırılgan Yönleri Üzerine Yerel Deneyimler” oturumunda Tayfun Özkaya, Oya Ayman, Edvin Clark, Galip Ener ve Barış Onur Örs, küçük ölçekli üretimin iklim krizi karşısında karşılaştığı güçlükleri ve yerelde geliştirilen çözümleri paylaştı. Antalya Ekoloji Ağı’nın “Agroekoloji, Kooperatif ve Topluluk Kültürü Deneyimleri” oturumunda Miraçhan Yılmaz çerçeve sunuşunu yaptı. Erol Malçok, Hayati Çalık, Fatih Mehmet Maçoğlu, Yılmaz Yeter, Esin Pamuk, Elif Kaplan, Nermin Karabağ ve Sinan Karabağ gıda toplulukları, yerel yönetimler ve kooperatiflerden deneyimler aktardı.

halklarin-iklim-zirves

İklim Zararlarının Bedelini Kim Ödeyecek?

medico international’ın “Hesap Verebilirlik ile Bir Geleceği Nasıl Onarırsınız?” oturumunu Karin Zennig kolaylaştırdı. Abdul Khalique Laghari, Virginia Benosa-Llorin, Theresa Mockel, Adrian Martinez ve Prayash Adhikari, Pakistan, Filipinler ve Nepal’den deneyimler ve Holcim davası üzerinden, iklim krizinden etkilenen toplulukların adalet ve onarım taleplerini ele aldı. Conectas Human Rights’ın düzenlediği “İklim Hedeflerini Gerçekleştirmek için Savunuculuk Yaklaşımını Kullanmak” çalıştayında Thales Machado, Jack McLean, Mariana Campos, Marcela Madrid ve Kirill Koroteev, uluslararası mahkemelerin iklim konusundaki danışma görüşlerinin devletlere ve şirketlere hesap sormak için nasıl kullanılabileceğini tartıştı. ActionAid Brazil’in “Tarihsel Borçlardan İklim Adaletine: Tazminat Mücadelesi” atölyesinde Junior Aleixo, tarihsel sorumluluk, iklim tazminatları ve borçların silinmesi arasındaki ilişkiyi ele aldı.

Polen Ekoloji Kolektifi’nin “Ekstraktivizm Laneti ve Halkların Alternatifi” oturumunda Onur Yılmaz’ın kolaylaştırıcılığında Derya Sever, Medine Açıkgöz, Yücel Kurşun ve Ahmet İnan, maden projelerine karşı yerel mücadeleleri ve halkların geliştirdiği alternatifleri konuştu. Debt Observatory in Globalisation (ODG), “Nadir Toprak Elementleri Tedarik Zincirlerinde Etkilerin ve Çatışmaların Haritalanması: Yeşil Büyüme, Yapay Zeka ve Askeri Sanayi” oturumunda Dina Mandroso Niaina, Clàudia Custodio ve Marta Pérez’i bir araya getirdi. Madagaskar’daki madencilik karşıtı direnişi anlatan kısa belgeselin ardından, tedarik zincirlerinin yol açtığı çatışmaları görünür kılan etkileşimli bir harita tanıtıldı. Mehmet Emin Bulut, “Hasankeyf ve Mezopotamya Doğa ve Kültürü” sunumunda bölgenin doğal ve kültürel mirasını ele aldı. Felix Straßer ise “Yenilenebilir Enerjiye Geçiş İçin Trilyonlarca Dolar – Kömürden Çıkış” başlıklı sunumda enerji dönüşümünün finansmanına odaklandı.

Adil Geçişin Kararlarını, Sonuçlarını Yaşayanlar Şekillendirir

Uluslararası Af Örgütü’nün “Adil Geçişin Öznesi Halklar: Çevresel İnsan Hakları Savunucularının İklim Adaletindeki Vazgeçilmez Rolü” oturumunu Camile Cortez yönetti. Milena Büyüm, Anjatiana Radoharinirina, Amadou Gassama ve Jurema Werneck’in yanı sıra İnsan Hakları İzleme Örgütü’nden ve Yerli Halklardan birer temsilci söz aldı. Leonela Moncayo, Antonia Burke ve Alexandre Anderson’ın mücadele deneyimleri video aracılığıyla oturuma taşındı. Katılımcılar, Daria Egereva ve Alexandre Anderson için mektuplar ve dayanışma mesajları hazırladı. Women’s Earth and Climate Action Network (WECAN) tarafından düzenlenen “Dirençli Bir Dünya İnşa Eden Kadınlar: Adil Geçişin ve Fosil Yakıtlardan Çıkışın Hayata Geçirilmesi” oturumunda ise Osprey Orielle Lake’in moderatörlüğünde Casey Camp-Horinek, Larissa Baldwin-Roberts, Watatakalu Yawalapiti ile FFT ve Sarayaku temsilcileri, kadınların ve Yerli Halkların öncülüğündeki adil geçiş deneyimlerini paylaştı.

Türk Tabipleri Birliği (TTB), Türk Toraks Derneği ve Halk Sağlığı Uzmanları Derneği ortaklığıyla “İklim Krizi ve Sağlık” oturumunu düzenledi. Gamze Varol ve Demet Parlar’ın kolaylaştırıcılığında Ali Kocabaş iklim krizinin sağlık üzerindeki etkilerini, Selda Sevtap Demirci sağlık hizmetlerinin iklim üzerindeki etkisini azaltmanın yollarını, Nasır Nesanır sağlık sistemleri ve meslek örgütlerinin sorumluluklarını, Ayşegül Tözören ise iklim krizinin bedensel deneyimini bir hekimin gözünden ele aldı. İklim Adaleti Koalisyonu’nun “İklim Krizi ve Adaleti: Doğru Bildiğimiz Yanlışlar” atölyesinde Halime Şaman ve Tuğçe Oklay, krizin nedenlerine, sorumlularına ve eşitsiz etkilerine ilişkin yaygın kabulleri katılımcılarla tartıştı.

Sen Coğrafyanın Kaderisin Derneği, Gençlik Örgütleri Forumu (GoFor) ve İklim Öncüleri’nin dört gün boyunca yürüttüğü gençlik buluşmaları “Gençlik Deklarasyonu Açık Forumu” ile tamamlandı. Deklarasyonu Rojen Geylani Doğu ve Cansu Ceylan okudu. Gençler, iklim politikalarını belirleyen süreçlerde kararları etkileyebilecek bir temsil hakkı, örgütlenme özgürlüğünün güvenceye alınması ve kömür bölgelerindeki emekçilerle birlikte hazırlanacak bağlayıcı bir fosil yakıtlardan çıkış takvimi istedi.

Arda Sarıgün’ün Mükellef, Mert Gökalp’in Doğudan Batıya Akdeniz, Dursun Özden’in Değişen İnsan ve Doğa İklimi, Su ile Gelen Medeniyet ve Uğur Sümer’in Diğer Adı Zehirkent: Balya gösterimlerine söyleşiler eşlik etti. Gökalp’in belgeseli Bodrum’da deniz çayırlarını koruma mücadelesini, Balya gösterimi ise madenciliğin bölgede bıraktığı ekolojik tahribatı gündeme taşıdı. Kazdağı Koruma’nın atölyesinde çocuklar atık malzemelerden dürbün yaptı. Gündüz Kılıç çadır alanında “Büyükanne Dünya Çocuklarıyla Buluşuyor” etkinliğini yürüttü. Nefes Müzik Grubu aynı alanda konser verdi.

HİZ, 14 Kasım’daki Küresel Eylem Günü yürüyüşüyle başlayan beş günlük buluşmayı 18 Kasım saat 18.00’de Sonuç Bildirgesi’nin sunulmasıyla tamamladı. Ecehan Balta tarafından yapılan kapanış konuşması, İspanyolca, Türkçe, İngilizce ve Kürtçe olmak üzere dört dilde tamamlandı. Yapılan açıklamada Sonuç Bildirgesi’nin zirve sonuna kadar halkın önerilerine açık olacağı, son halinin ise internet sitesinde yayımlanacağı bildirildi.