Prof. Dr. Oğuz Özyaral
İklim göçü, yalnızca gökyüzünün hareketi değildir; yer altının da sürgünüdür. Kuruyan göllerin ardından sular yeni yataklar arıyor. Bu değişim, akarsuların yön değiştirmesi, denizlerin çekilmesi, bataklıkların çölleşmesi anlamına geliyor. Yani doğa kendi iç dengesini taşınarak korumaya çalışıyor. Ancak insan bu göçe direniyor; betonla, setle, barajla.
Prof. Dr. Oğuz ÖZYARAL, MBA, Mikrobiyolog, Koruyucu Sağlık Uzmanı, Yazar
İKLİMİN GÖÇÜ
Yer Değiştiren Gökyüzü
Eskiden göç eden yalnızca insan ve hayvandı. Bugünse bulutlar yön değiştiriyor, rüzgarlar farklı vadilerde esiyor, mevsimler başka takvimlere kayıyor. İklimin göçü, dünyanın damar sisteminin yeniden yapılanmasıdır. Nem, sıcaklık ve basınç -artık sınır tanımayan birer mülteci. Bu yeni düzende, haritalar bile anlamını yitiriyor: “Bir ülkenin geleceğini, sınır taşları değil; nem oranı, rüzgar yönü ve yer altı su seviyesi belirliyor.”
İnsanın ayak izi artık kumda silinen bir iz değil, toprağın hafızasına kazınmış bir yarık. İnsan yürüdükçe gezegen çatlıyor.
İklim göçü, yalnızca gökyüzünün hareketi değildir; yer altının da sürgünüdür. Kuruyan göllerin ardından sular, yeni yataklar arıyor. Bu değişim, akarsuların yön değiştirmesi, denizlerin çekilmesi, bataklıkların çölleşmesi anlamına geliyor. Yani doğa, kendi iç dengesini taşınarak korumaya çalışıyor. Ancak insan bu göçe direniyor; betonla, setle, barajla. Oysa suyun doğası, akmaktır; tutulduğunda değil, aktığında yaşatır.
Göç Eden Bulutların Ardında
İklim değiştiğinde yalnız tarım değil, kültür de göç eder. Zeytin kuzeye, nar güneye, buğday daha yüksek rakımlara taşınır. Her tohumun yeni toprağı aslında yeni bir hikayedir. İklimin göçüyle birlikte tatlar, diller, gelenekler de yer değiştirir. Bir yağmurun eksikliği, bir halkın sessizliğine dönüşür. Böylece doğa kültürü de yanında sürükler -farkında olmadan.
Gökyüzü artık sabit değil. Bulutlar kuraklıktan berekete doğru göç ederken, yağmur yeni coğrafyalar seçiyor; yeryüzü ise bu yeni takvime ayak uydurmaya çalışıyor. Yeni harita artık sınırları değil, döngüleri gösteriyor -rüzgarın, nemin ve yaşamın akışını.
Kırılan Su Yolları
Yeryüzünün damarları yön değiştirirken, su belleği de sarsılıyor: Bir zamanlar balıkların doğduğu deltalar artık toz havzası; sazlıkların sesi, şimdi rüzgarın sessizliğinde yankılanıyor. Bu değişim yalnızca coğrafyanın değil, canlıların yön duygusunun da bozulmasıdır. Göçmen kuş bulamadığı su yüzünden rotasını şaşırıyor; amfibiler yumurtlayacak nemi bulamıyor, toprak mikroorganizmaları kuruyor. Su çekildikçe yalnız göller değil, ekosistemin hafızası da boşalıyor.
Bir zamanlar suyun aktığı yerde artık yalnızca izleri var. Kuruyan göllerle birlikte yönünü kaybeden yalnız sular değil; ekosistemin hafızası ve yaşamın pusulasıdır. Her baraj duvarı, suyun değil, doğanın aklının önüne örülmüş bir engel. Oysa su bir element değil, bir yolculuktur. Ve biz o yolculuğu kesmeye kalktığımızda aslında kendi dönüş yolumuzu kaybederiz.
“Artık yalnız insanlar değil, bulutlar da göç ediyor. Gökyüzü bile yerini değiştirdi.”
Bir halk göç ettiğinde yalnız evini değil, mutfak kokusunu, atasözünü, tohumunu da taşır. Bir başka toprakta yeniden yeşerdiğinde, o tat artık aynı tat değildir –yeni iklimin aksanını taşır. Tenceredeki suyun kaynama süresi bile değişir, ekmeğin kabarması farklı bir sabra dönüşür. İşte bu yüzden iklimin değişimi, sadece coğrafyanın değil, kültürün kimyasını da dönüştürür. Göç eden bulutların ardında sessizce taşınan bir miras vardır: İnsanın tadı, doğanın diliyle yeniden yazılır.
Gezegenin Soluğu
İklim göçü, aslında gezegenin nefes alıp verme ritmidir. Bugün hızlanan bu nefes, bir astım nöbetine dönüştü. Atmosfer boğuluyor, rüzgar yönünü şaşırıyor. Dünya artık düzenli bir döngü değil, kendi içinde göç eden bir organizma.
EKOIQ
