İstanbul’da Sürdürülebilir Bir Ulaşım için Stratejik Eylemler Belirlendi

İstanbul Ulaşım Çalıştayı’nda; kentin plansız büyümesinin getirdiği trafik yoğunluğunun yönetimi, ulaşımda afet dayanıklılığı, toplu ulaşım entegrasyonu, ulaşım hizmetlerinin kalitesi ve verimliliği gibi altı ana temada hazırlanan stratejik eylem planı kamuoyuna sunuldu. Çalıştay, ulaşımın her alanına çok yönlü ve bütüncül müdahaleler önererek stratejik ve bilimsel bir yol haritası ile sürdürmek amacıyla gerçekleştirildi.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Ulaşım Dairesi koordinasyonunda, İstanbul Planlama Ajansı (İPA) Florya Kampüsü’nde düzenlenen İstanbul Ulaşım Çalıştayı; ulaşımın her alanına çok yönlü ve bütüncül müdahaleler önererek stratejik ve bilimsel bir yol haritası ile sürdürmek amacıyla gerçekleştirildi.

Temel Sorunlar ve Çözüm Önerileri Ele Alındı

Çalıştay, İBB Başkanvekili Nuri Aslan ve İBB Genel Sekreteri Prof. Dr. Volkan Demir’in açılış konuşmaları ile başladı. İstanbul’daki 61 üniversiteden akademisyenlerin, 39 ilçe belediyesinden teknik bürokrat ve çalışanların, ulaşım sektöründe hizmet veren uzman profesyonellerin ve ulaşım esnafının katılımıyla gerçekleştirildi. Farklı sektörlerden oluşan heyet, İstanbul’un ulaşımına dair temel sorun ve çözüm önerilerini masaya yatırdı. Çalıştayda belirlenen hedefler, Bilim Kurulu’nun değerlendirmesinin ardından uygulama projelerine rehberlik edecek.

Çalıştay kapsamında ele alınan altı tema; İstanbul’un sadece bugünkü trafik sorununa değil, gelecekteki makroformuna, olası nüfus hareketliliğine ve afet risklerine karşı da bir savunma hattı oluşturuyor. Bilim Kurulu’nun değerlendirmesine sunulan ve İstanbul’un ulaşım anayasasını oluşturacak altı stratejik tema şu şekilde belirlendi:

Tema 1: Kesintisiz Aktarma ve Entegrasyon

Raylı sistemlerin ana omurga kabul edildiği bu temada, ulaşımın tüm unsurlarının birbirine fiziksel ve dijital olarak bağlanması hedefleniyor. Bu kapsamda, toplu ulaşım hatları arasında zaman entegrasyonu ile bekleme sürelerinin azaltılması, toplu ulaşım istasyonlarına mikromobilite erişilebilirliği ve kentin çeperlerindeki minibüslerin İstanbulkart sistemine tam dahil edilmesi öncelikli adımlar arasında yer alıyor. Yapay zeka destekli yönlendirmeler ve fiziki düzenlemeler ile aktarma noktalarının sadece bir geçiş alanı değil, konforlu birer erişim merkezi olarak yapılandırılması öngörülüyor.

Tema 2: Trafik Tıkanıklığının Azaltılması Talep Yönetimi

Bu temada İstanbul trafiğinin yalnızca fiziksel altyapı ile değil, özel araç kullanımı talebinin yönetilmesi, zaman planlanması ve davranış değişiklikleri ile çözülebileceği üzerine bir vizyon sergileniyor. Stratejik yol haritası; kademeli ve esnek mesai saatlerinin teşvik edilmesini, otopark bölgesel ücretlendirme politikalarının kurgulanmasını, başta Tarihi Yarımada olmak üzere düşük emisyon alanlarının belirlenmesini ve bu alanlara özel araç girişinin kısıtlanmasını öngörüyor. Ayrıca Park Et Devam Et sistemleriyle sürücülerin kent merkezine girmeden toplu taşımaya yönlendirilmesi amaçlanıyor.

Tema 3: Trafik Tıkanıklığının Azaltılması Karayolu ve Altyapı

Mevcut yol ağını etkin ve verimli kullanmayı hedefleyen; akıllı trafik yönetimi, bütüncül ve noktasal geometrik iyileştirmeler ve öncelikli koridor yatırımlarıyla kapasite sürekliliğini sağlayan bir karayolu/trafik yönetiminin geliştirilmesi vizyonu ön plana çıkıyor. Stratejik yol haritası; ana yolların trafik tıkanıklığı yaşanan yerlerinde iyileştirmeye yönelik projelendirme ve uygulama çalışmalarını, gerçek zamanlı trafik yönetimi uygulamalarının yaygınlaştırılmasını, toplu ulaşım öncelikli şeritlerin ve koridorların geliştirilmesini önceliklendiriyor.  Ayrıca karayolu kapasitesinin etkin kullanımının sağlanması amacıyla; trafik denetim yetkisinin yerel yönetimlerle paylaşılması ile araç park ve ihlal yönetiminin güçlendirilmesini öneriyor.

Tema 4: Makroform ve Ulaşım İlişkisi

Günümüze kadar süregelen plansız gelişme kaynaklı ulaşım sorunlarının kontrol altına alınabilmesi adına; arazi kullanımı ve ulaşım planlamasının paralel yürütülmesi stratejisi benimsendi. Yeni önerilen çekim merkezleri ile toplu ulaşım ilişkisini kuran ve kentsel hareketliliği dengeli biçimde yöneten mekan-ulaşım entegrasyonu ön plana çıktı. Kent bütününde iş, konut ve okul fonksiyonlarının bütüncül olarak planlanması ile zorunlu yolculuk sürelerinin azaltılması bu temanın temelini oluşturuyor.

Tema 5: Dayanıklı Ulaşım Planlaması

Olası bir afet durumunda, İstanbul’un ana ulaşım ağının kesintisiz işlerliği hedefleniyor. Stratejik yol haritası; kritik köprü ve viyadüklerin öncelikli olarak güçlendirilmesini, acil ulaşım yolları ve tahliye koridorlarının hiçbir engel olmaksızın işlevsel kalmasını sağlayacak düzenlemeleri kapsıyor. Ayrıca afet anında kesintisiz iletişim ve koordinasyon için kurumlar arası veri paylaşım protokollerinin güçlendirilmesi stratejik bir zorunluluk olarak belirlendi.

Tema 6: Ulaşım Esnafı ile Hizmet Kalitesinin Güçlendirilmesi

Sektörün sahadaki temsilcileri olan ulaşım esnafının hizmet kalitesini artıracak adımlar strateji belgesinde yer alıyor. Şoför eğitimlerinin standartlaşması, Elektronik Ulaşım Yönetimi Lisansı’nın hayata geçirilmesi ve esnafın gelir çeşitliliğinin desteklenmesi hedefleniyor. Bu strateji ile hem kayıt dışı taşımacılıkla mücadele edilmesi hem de toplu taşıma hizmetinin prestijinin artırılması amaçlanıyor.