Kooperatifler, Küresel Sorunların Üstesinden Gelmede Temel Çözümler Sunuyor

Bu yıl 5 Temmuz tarihine denk gelen “Uluslararası Kooperatifler Günü” kooperatiflerin özerk ruhuna vurgu yaparken Birleşmiş Milletler, 2025 yılını “Uluslararası Kooperatifler Yılı” olarak ilan etti. “Kooperatifler Daha İyi Bir Dünya Kuruyor” temasıyla kooperatif modelinin pek çok küresel sorunun üstesinden gelmek için nasıl temel bir çözüm sunduğu ve 2030 yılına kadar Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nı gerçekleştirme çabalarını nasıl hızlandırmaya devam ettiği vurgulanıyor.

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu, 1995 yılında temmuz ayının ilk cumartesi gününü, Uluslararası Kooperatifler Birliği’nin kuruluşunun 100. yılı anısına “Uluslararası Kooperatifler Günü” ilan etti. Bu yıl 5 Temmuz’a denk gelen bu özel günle, kooperatifler hakkında farkındalığı artırmak ve uluslararası dayanışma, ekonomik verimlilik, eşitlik ve dünya barışı gibi fikirler teşvik edilmeye çalışılıyor.

Üye odaklı yapılar olan kooperatiflerin sahibi yine hizmet sundukları üyeler. Üyeler tarafından kontrol edilen bu işletmeler; temelde öz yardım, öz sorumluluk, demokrasi, eşitlik, adalet ve dayanışma değerlerine dayanıyor. Üyelerinin ortak ekonomik, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını ve arzularını karşılamak amacıyla gönüllü olarak bir araya gelmiş kişilerin oluşturdukları kooperatifler, bu özellikleri nedeniyle Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na (SKA’lar) giden yolda da önemli bir rol üstleniyor.

Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na Katkısı Büyük

Tüm bu özellikleri yüzünden BM ayrıca 2025 yılını Uluslararası Kooperatifler Yılı olarak kabul etti. 2025 BM Uluslararası Kooperatifler Yılı’nın teması, kooperatiflerin dünyanın dört bir yanında sahip olduğu kalıcı ve küresel etkiyi gözler önüne seren “Kooperatifler Daha İyi Bir Dünya Kuruyor” olacak. Tema, kooperatif modelinin pek çok küresel sorunun üstesinden gelmek için nasıl temel bir çözüm sunduğunu ve 2030 yılına kadar SKA’ları gerçekleştirme çabalarını nasıl hızlandırmaya devam ettiğini vurguluyor. Bu bağlamda sürdürülebilir ekonomik büyüme, tam ve üretken istihdam ve insana yakışır iş amaçlarının özellikle altı çiziliyor. Yanı sıra Sudaki Yaşam ve Karasal Yaşam başlıkları ile kooperatiflerin çevresel sürdürülebilirlik, biyolojik çeşitliliğin korunması ve iklim direncinin artırılmasına nasıl katkı sağladığı da inceleniyor.

İklim Değişikliğiyle Mücadelede Tarım Kooperatifleri

Kooperatifler bir yandan da iklim değişikliğine karşı mücadelede de önemli roller üstleniyor. Dünya genelinde 3 milyon kooperatif bulunurken bu yapılar dünya nüfusunun en az %12’sini bir araya getiriyor ve çoğunluğu tarım sektöründe olmak üzere istihdam edilen nüfusun %10’una iş sağlıyor.

Yerli toplulukların örgütlenmesi modern kooperatiflerin öncüsü olarak kabul edilirken dünya genelinde, iklim değişikliğinden en çok etkilenen gruplardan biri olan yerli topluluklar içinde yaşayan küçük ölçekli yaklaşık 500 milyon çiftçi, kooperatifler sayesinde bir araya gelebiliyor.

Tarım kooperatifleri, küçük ve orta ölçekli çiftçilerin toprak, su, orman ve yaşam alanlarının korunması ile karbon tutumu gibi doğa dostu ve güvenli tarım tekniklerini daha uygun maliyetlerle benimsemelerine olanak tanıyor. Bu kooperatifler, güneş ve rüzgar enerjisi gibi yenilenebilir enerjiyi geliştirme konusunda öncülük eden elektrik kooperatiflerinden uygulamaları da giderek daha fazla benimsemeye başlıyor.