EKOIQ
Fas’a özgü bir tür olan argan ağacı zorlu iklim koşullarına dayanıklı yapısıyla bölgede yaşayan toplulukların sürdürülebilir kalkınmasına ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarıyla çok önemli katkı sunuyor. Birleşmiş Milletler de bu ağacın önemine dikkat çekmek ve korunması amacıyla 10 Mayıs tarihini “Dünya Argan Ağacı Günü” olarak kabul ediyor.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu 2021 yılında 10 Mayıs tarihini, su kıtlığı, erozyon riski ve verimsiz topraklar gibi koşullara dayanıklı bir tür olan argan ağacını koruma altına almak amacıyla “Dünya Argan Ağacı Günü” olarak kabul etti. Nitekim argan ormanları 20. yüzyıl boyunca yarı yarıya küçüldü ve bazı bölgelerde ağaç yoğunluğu 50 yıl öncesine göre %66 daha düşük seviyelere ulaştı.
Fas’a özgü endemik bir tür olan argan özellikle bu bölgede ormanlık ekosistem üzerinde büyük etkilere sahip. UNESCO, 1998 yılında bu endemik türü Argan Biyosfer Rezervi olarak ilan etti. Ayrıca argan ağacına ilişkin tüm bilgi birikimi, 2014 yılında UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi’ne alındı. Bunun yanı sıra Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), Aralık 2018’de Fas’taki Ait Souab–Ait Mansour bölgesinde bulunan argan temelli tarım, orman ve hayvancılık sistemini Küresel Öneme Sahip Tarımsal Miras Sistemi olarak tanıdı.
Olağanüstü güzellikteki bu ekosistem yalnızca koruma açısından değil, ormancılık, tarım ve hayvancılıkta kullanımı sayesinde araştırma ve sosyoekonomik gelişim açısından da önemli. Argan ormanları, orman ürünleri, meyve ve yem sağlamanın yanı sıra bu ağacın yaprakları ve meyveleri yenilebildiği için de oldukça değerli. Yanı sıra çalılık altı bitki örtüsü de dahil olmak üzere tüm sürüler için, özellikle kurak dönemlerde hayati bir yem kaynağı oluşturuyor.
3 milyon Kişiye Ekonomik Katkı Sunuyor
Dünya çapında ünlü argan yağı da tohumlardan elde ediliyor ve özellikle geleneksel ve tamamlayıcı tıpta, ayrıca gıda ve kozmetik sektörlerinde çok çeşitli kullanım alanlarına sahip.
Argan ağacı, gelir yaratmayı destekleyen, dayanıklılığı artıran ve iklim uyumunu güçlendiren çok amaçlı bir bitki olması nedeniyle, yerel anlamda sürdürülebilir kalkınmanın ekonomik, sosyal ve çevresel boyutlarına önemli katkılar sunuyor.
Sürdürülebilir argan üretim sektörü, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan kadınlar için ekonomik güçlenme ve finansal kapsayıcılığı desteklerken, kooperatifler, yerel istihdam olanaklarını artırmada önemli rol oynuyor. Aynı zamanda gıda güvenliğine katkı sağlıyor ve yoksulluğun azaltılmasına yardımcı oluyor. Halihazırda argan ağaçları, yaklaşık 3 milyon kişiye ekonomik fırsatlar sunuyor.
Yabani Bitkilerin Beşte Biri Tehdit Altında
Argan temelli özgün tarım-orman-hayvancılık sistemi yalnızca yerel koşullara uyumlu türleri kullanıyor. Ayrıca “Matifiya” adı verilen, kayaya oyulmuş yağmur suyu depolarına dayanan geleneksel su yönetimi sayesinde iklim değişikliğinin azaltılması ve uyumuna katkı sunarken, biyoçeşitliliğin korunmasına da yardımcı oluyor.
Yabani bitkiler, dünya genelinde 1 milyardan fazla insan tarafından pek çok faydalı şekilde kullanılıyor. Ancak BM’ye göre, habitat kaybı, sürdürülemez kullanım ve iklim değişikliği nedeniyle bu bitkilerin %20’si yok olma riski altında bulunuyor.
