EKOIQ
Kendilerine özgü topluluklar olarak haklarının korunmasına ilişkin ortak sorunlarla karşı karşıya olan yerli halklar, dünyanın en dezavantajlı ve en kırılgan toplulukları arasında yer alıyorlar. Dünya Yerli Halkları Günü’nün 2026 teması ise yerli halkların nesilden nesle aktarılmış değerlerinin, uygulamalarının ve bakım yöntemlerinin resmi sağlık sistemleri içine dahil edilmesini amaçlıyor.
Her yıl 9 Ağustos tarihi “Dünya Yerli Halkları Günü” olarak kabul edilirken, günün 2026 teması, nesilden nesle aktarılmış değerlere, uygulamalara ve bakım biçimlerine dikkat çekmek amacıyla, yerli ebeleri onurlandırmayı amaçlıyor.
Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından 1994 yılında kabul edilen “Dünya Yerli Halkları Günü”, yerli halkların insan hakları, çevre, kalkınma, eğitim, sağlık ile ekonomik ve sosyal gelişim gibi alanlarda karşılaştıkları sorunların çözümüne yönelik uluslararası iş birliğini güçlendirmeye çalışıyor.
Dünya genelinde yaklaşık 476 milyon yerli insanın 90 ülkede yaşadığı tahmin ediliyor. Dünya nüfusunun %6’sından daha azını oluşturmalarına rağmen, dünyanın en yoksul kesiminin en az %15’ini temsil eden yerli halklar, gezegende konuşulan yaklaşık 7 bin dilin büyük çoğunluğuna da sahip konumdalar.
Kültürel farklılıklarına karşın dünyanın dört bir yanındaki yerli halklar, kendilerine özgü topluluklar olarak haklarının korunmasına ilişkin ortak sorunlarla karşı karşıya. Günümüzde yerli halklar, dünyanın en dezavantajlı ve en kırılgan toplulukları arasında yer alıyorlar. Dolayısıyla “Dünya Yerli Halkları Günü” de uluslararası toplumu, onların haklarını korumak ve kendilerine özgü kültürleri ile yaşam biçimlerini sürdürmelerini sağlamak için özel önlemler alınması gerektiği konusunda teşvik etmeyi amaçları arasına ekliyor.
Yerli Halkların Bilgi Sistemlerini Onurlandırmak
Yerli halklar, kendilerine özgü kültürlerin ve insanlarla çevre arasındaki ilişkileri düzenleyen yaşam biçimlerinin mirasçıları ve uygulayıcıları olarak dünya üzerindeki toplulukların en özgün parçalarından birini oluşturuyorlar. Yaşadıkları ülkelerde baskın toplumlarınkinden farklı sosyal, kültürel, ekonomik ve siyasal özelliklerini korumayı başaran bu halklar, kendi bilgi sistemleri sayesinde kuşaklar boyunca yerli halkların refahını sürdürüyorlar.
Bu bağlamda “Dünya Yerli Halkları Günü”nün 2026 teması olarak, “Yerli Ebeleri Onurlandırmak: Yaşamı ve Esenliği Korumak” başlığı belirlendi. Toprakla, maneviyatla, toplulukla ve yaşam biçimleriyle bağlantılı bütüncül dünya görüşlerine dayanan yerli halklar bilgi sistemleri zaman içinde geliştirilmiş ve nesilden nesle aktarılmış değerleri, uygulamaları ve bakım biçimlerini kapsıyor.
Yerli ebelik de bu bilgi sistemlerinin güçlü bir yansıması olarak görülürken, bilginin kuşaktan kuşağa aktarılmasını destekliyor, kültürel kimliği güçlendiriyor ve yerli halkların yaşam biçimlerinin devamlılığını sağlıyor. Ancak yerli ebelik uygulamaları, yerli bilgi sistemlerinin resmi sağlık sistemleri içinde tanınmasını zayıflatan ve kültürel açıdan uygun sağlık hizmetlerine erişimi sınırlayan yapısal engeller ve ayrımcılıktan etkilenmeye devam ediyor. 2026 teması da yerli ebelerin bilgi taşıyıcıları ve bakım sağlayıcıları olarak üstlendikleri rolü tanımayı, yerli bilgi sistemlerinin yaşamı korumadaki kalıcı değerini yeniden teyit etmeyi hedefliyor.
