EKOIQ
Moğolistan’ın Ulan Batur kentinde düzenlenen UNCCD COP17, 28 Ağustos’ta sona ererken konferansta ülkeler arazi ıslahı ve kuraklığa karşı dirençlilik için 1,3 milyar dolarlık bir finansman portföyü duyurdu. UNCCD Yürütme Sekreteri Yasmine Fouad, konferansın başarısının, ülkelerin evlerine döndükten sonra yapacaklarına bağlı olacağı konusunda uyarıda bulundu.
Birleşmiş Milletler Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi’nin 17. Taraflar Konferansı (UNCCD COP17), 28 Ağustos’ta Moğolistan’ın Ulan Batur kentinde sona erdi. Konferansta ülkeler arazi ıslahı ve kuraklığa karşı dirençlilik için 1,3 milyar dolarlık bir finansman portföyü duyurdu.
Beş kıtadaki 23 ülkeyi kapsayan bu finansmanın 644,5 milyon dolarının yeni kaynak olduğu belirtilirken, 216,4 milyon dolarının ise onaylandığı ve uygulama aşamasına geçtiği bildirildi.
UNCCD’nin 197 Tarafının temsilcilerini bir araya getiren konferansta; arazi bozulumu, çölleşme ve kuraklığa karşı eylemler öne çıktı.
“Konferansın Başarısı Ülkeler Evlerine Döndükten Sonra Yapacaklarına Bağlı”
UNCCD Yürütme Sekreteri Yasmine Fouad, konferansın taahhütlerden uygulama aşamasına geçmek için gerekli olan siyasi kararları, bilimsel kanıtları, finansman mekanizmalarını ve ortaklıkları ortaya koyduğunu söyledi.
Fouad, “Ulan Batur’a COP17’nin bir uygulama COP’u olması gerektiğini söyleyerek geldik. Bunu mümkün kılmak için gereken mimarinin daha fazlasına sahip olarak ayrılıyoruz” dedi.
Fouad yine de konferansın başarısının nihayetinde ülkelerin evlerine döndükten sonra yapacaklarına —özellikle bozulan arazilerin ıslah edilip edilmediğine, kuraklığa hazırlık seviyesinin artırılıp artırılmadığına ve finansmanın uygulanabilir projelere ile etkilenen topluluklara ulaşıp ulaşmadığına— bağlı olacağı konusunda uyarıda bulundu.
Dünyadaki Arazilerin %40’a Varan Kısmı Bozulmuş Durumda
Konferans, dünya genelinde arazilerin %40’a varan kısmının halihazırda bozulmuş olmasıyla birlikte, küresel çapta kötüleşen arazi bozulumunun gölgesinde gerçekleşti. Ülkeler, 2030 yılına kadar bir milyar hektardan fazla araziyi ıslah etme taahhüdünde bulunurken, 2013 yılında yalnızca üç olan ulusal kuraklık planına sahip ülke sayısı bugün 70’in üzerine çıkmış durumda. Elde edilen ilerlemeye rağmen UNCCD, finansman ve uygulamanın sorunun ölçeğinin hâlâ çok gerisinde kaldığını belirtti.
Halihazırda yıllık 77 milyar dolarlık yatırım yapılıyor. Küresel arazi ıslahı taahhütlerini karşılamak için ise 2030 yılına kadar yıllık tahmini 355 milyar dolara ihtiyaç duyuluyor ki bu da yıllık 278 milyar dolarlık bir finansman açığı anlamını taşıyor. Özel sektör finansmanı, arazi ıslahına yapılan küresel yatırımların yalnızca yaklaşık %6’sını oluşturuyor.
Bu tablo karşısında, COP17’deki Taraflar; özellikle Afrika ve diğer gelişmekte olan bölgelerde proaktif kuraklık yönetimini güçlendirmek amacıyla finansal kaynakların seferber edilmesinin yanı sıra kapasite geliştirme ve teknik iş birliğinin artırılması çağrısında bulundu.
Yeni Kuraklık Finansman Mekanizması
Konferansın en önemli sonuçlarından biri, Kuraklığa Karşı Dirençlilik Yatırım Mekanizması’nın (Drought Resilience Investment Facility) hayata geçirilmesi oldu.
UNCCD ve Lüksemburg ortaklığında, Uluslararası Kuraklığa Karşı Dirençlilik İttifakı’nın desteğiyle oluşturulan mekanizma; su güvenliği, sürdürülebilir tarım, doğa tabanlı çözümler ve arazi ıslahı yatırımları için 400 milyon dolara kadar kamu ve özel sektör sermayesini harekete geçirmeyi hedefliyor.
Küresel Çevre Fonu (Global Environment Facility) ile kurulan ilk stratejik ortaklık, kuraklığa karşı dirençlilik için özel sektör ve filantropi finansmanının önünü açma fırsatlarını değerlendirecek.
COP16’da kurulan Riyad Küresel Kuraklığa Karşı Dirençlilik Ortaklığı da uygulama aşamasına geçti. Ortaklık Meclisi’nin ilk toplantısında, kapasite geliştirme, yatırıma hazır programlar ve finansman yoluyla yaklaşık 70 düşük ve düşük-orta gelirli ülkeyi destekleyecek planlarda aşama kaydedildi. Taraflar ayrıca, kuraklığın gelecekteki oturumlarda da bağımsız bir gündem maddesi olarak korunmasıyla birlikte, COP18’de proaktif kuraklık yönetimi üzerindeki müzakerelere devam etme konusunda mutabakata vardı.
Uluslararası Kuraklığa Karşı Dirençlilik Gözlemevi’nin (International Drought Resilience Observatory) II. Aşaması ülkelerin kuraklığı öngörme, kuraklığa hazırlanma ve uyum sağlama kapasitelerini değerlendirmelerine, ayrıca politika ve yatırımları daha iyi hedeflemelerine yardımcı olacak yeni bir araç olarak tanımlanan Kuraklığa Karşı Dirençlilik Endeksi’ni (Drought Resilience Index) tanıttı.
Meralar Yaklaşık 2 milyar İnsanın Geçim Kaynağı
Konferans; BM Uluslararası Mera ve Çobanlar Yılı ile aynı döneme denk gelerek, meraları ve çobanları küresel arazi gündeminin merkezine yerleştirdi. Yeryüzünün kara yüzeyinin yaklaşık %54’ünü kapsayan meralar, yaklaşık 2 milyar insana geçim kaynağı sağlıyor. Tahminen 500 milyon çoban da çalışıyor.
COP17’de başlatılan Meralar Amiral Gemisi Girişimi (Rangelands Flagship Initiative), 45 proje kapsamında 1,2 milyar doları bir araya getirerek UNCCD tarihinin meralar için tek seferde gerçekleşen en büyük finansal seferberliği olarak tanımlandı. Konferansta sunulan yeni ekonomik analiz, meraların gıda üretimi, su, karbon depolama ve biyoçeşitlilik yoluyla yılda 21 trilyon ile 47 trilyon dolar arasında ekosistem hizmeti ürettiğini tahmin ediyor.
Analiz ayrıca, meraların ıslah edilmesinin yatırılan her 1 dolar için 4 ila 6 dolar arasında bir getiri sağlayabileceğini; su tedariki de dahil olmak üzere daha geniş kamusal faydalar dikkate alındığında ise bu getirinin 36 dolara kadar çıkabileceğini gösterdi.
UNCCD Tarafları, çobanları mera ekosistemlerinin temel koruyucuları olarak tanıdı ve onların bilgi, deneyim ile sınır ötesi hareketliliklerinin önemini vurguladı.
Küresel Çevre Fonu, UNCCD COP17 Miras Projesi’ne (COP17 Legacy Project) yaptığı 3,3 milyon dolarlık yatırımla Meralar Amiral Gemisi Girişimi’nin koordinasyonunu destekliyor.
Fon, son dört yıl içinde meralara ve çoban topluluklara fayda sağlayan, 300 milyon doların üzerinde değere sahip 50’den fazla projeyi de onayladı.
COP17, yerli halklar ve yerel toplulukların katılımı için özel alanlar oluşturulması yönündeki COP16 kararının ardından, UNCCD Yerli Halklar Forumu ve Yerel Topluluklar Forumu’nun (UNCCD Indigenous Peoples Caucus and Local Communities Caucus) ilk resmi toplantılarına da ev sahipliği yaptı.
Bir sonraki BM Çölleşmeyle Mücadele Sözleşmesi Taraflar Konferansı’nın (COP18) 2028 yılında Mısır’da düzenlenmesi bekleniyor. Toplantı ülkelerin arazi ıslahı, kuraklığa karşı dirençlilik ve Ulan Batur’da varılan taahhütlerin uygulanması konusundaki ilerlemeleri değerlendirmeleri için bir sonraki büyük fırsatı sunacak.
