EKOIQ
Nepal’de, 26 Ağustos’ta meydana gelen ani sel felaketinde 1.300’den fazla kişinin öldüğü doğrulanırken, 5 bin 500’den fazla kişi ise halen bulunamadı. Nepal Dışişleri Bakanı Khanal, küresel seragazı emisyonlarının %0,1’inden azından sorumlu olan Nepal’e dünyanın en fazla kirliliğe yol açan ülkelerinin yardım etmesi gerektiğini belirtti. Nepal, 20 milyon dolar iklim tazminatı talep ediyor.
Nepal, son dönemde meydana gelen yıkıcı seller nedeniyle 20 milyon dolar iklim tazminatı talep ederken, Dışişleri Bakanı Shisir Khanal dünyanın en fazla kirliliğe yol açan ülkelerine “uyanma” ve 6 binden fazla kişinin hayatını kaybetmesine veya kaybolmasına yol açan felakette “ortak sorumluluğu kabul etme” çağrısında bulundu.
Bilim insanları, ağustos sonlarında eriyen bir buzulun kısmen çökmesiyle tetiklenen ve Çin kontrolündeki Tibet ile Nepal boyunca ölümcül bir heyelan ile ani sele yol açan bu felakette iklim krizinin rol oynadığına inanıyor. Şu ana dek 1.300’den fazla kişinin öldüğü doğrulandı ve 5 bin 500’den fazla kişi ise halen kayıp. Arama-kurtarma çalışmaları 12 günü geride bırakmışken, kaybolan kişilerin hayatta kaldıklarına dair umutlar da azaldı.
Dünyanın En Büyük Ekonomilerine Çağrı
The Guardian’a konuşan Nepal Dışişleri Bakanı Shisir Khanal, iklim adaleti çağrısında net bir tavır sergiledi ve felaket getiren sellerin ardından Nepal’in toparlanmasına ve yeniden inşasına yardımcı olmak için dünyanın en büyük ekonomilerinin harekete geçmesinin şart olduğunu söyledi.
Nepal, küresel seragazı emisyonlarının %0,1’inden daha azına neden olurken, komşuları Hindistan ve Çin dünyanın en büyük kirleticileri arasında yer alıyor. Hindistan, Çin, Nepal ve Bhutan boyunca uzanan Himalayalar’daki dağlar ise küresel ortalamadan yaklaşık %50 daha hızlı bir oranda ısınıyor.
2023 yılında Birleşmiş Milletler (BM), küresel ısınma nedeniyle Nepal dağlarının buzlarının yaklaşık üçte birini 30 yıldan biraz uzun bir sürede kaybettiğini duyurmuştu.
Khanal, son felaketin muson sezonunda düzenli olarak görülen her türlü selden çok daha şiddetli olduğunu vurguladı ve hasarın boyutunun, ülkenin büyük bölümünü harabeye çeviren 2015 depremiyle aynı seviyede olduğunu söyledi.
“Himalayalar’dan Gelen Bir Tsunami Gibi”
“Bu, Himalayalar’dan gelen bir tsunami gibi hissettirdi” derken şöyle devam etti: “Enkaz, çamur, taş ve kayalarla karışmış dalgalar gördük ve bu dalgalar saatte yaklaşık 180 km hızla geldi. Kasabalar, köyler ve otoyollar tamamen yok oldu ve bazı bölgelerle iletişim hâlâ kesik.”
Khanal, Nepal Maliye Bakanlığı ile Çevre Bakanlığının, iklim kaynaklı zararlar için 20 milyon dolar talep etmek amacıyla Paris Anlaşması doğrultusunda 2022’de kurulan BM Kayıp ve Zarar Fonu’na ortak bir mektup yazdığını doğruladı: “İklim değişikliğine katkımız o kadar az oldu ki. Büyük ve çok daha fazla kirleten ekonomilerin ve seragazlarına tarihsel etkisi bizimkinden çok daha büyük olan küresel toplum üyelerinin ortak bir sorumluluğu kabul etmeleri şart. Bu durum tüm insanlığı etkiliyor.”
“Küresel Toplum Bunu Tek Seferlik Bir Felaket Olarak Görmemeli”
Khanal, felaketin Nepal açısından özellikle endişe verici olduğunu, çünkü bunun “gelecekte bizi nelerin beklediğine dair yaşadığımız en güçlü uyarı sinyallerinden biri” olduğunu söyledi.
Küresel toplumun bunu tek seferlik bir felaket olarak görmemesi gerektiğini aktaran dışişleri bakanı “Aksine, Himalayalar’da değişen iklim bağlamında değerlendirilmeli. Bunun, sadece Nepal’de değil, tüm dünyada her geçen gün daha fazla topluluğun yüzleşmek zorunda kalacağı, tekrarlayan bir senaryo olacağını biliyoruz” diye konuştu.
Khanal, Nepal’in BM’den talep ettiği tazminat miktarının uğradıkları zararı karşılamaya yetmeyeceğini kabul etti. Bazı tahminlere göre sellerin yol açtığı toplam hasar 5 milyar doların üzerinde olacak, ancak Khanal bu rakamın daha da yüksek olabileceğini dile getirdi.
20 binden Fazla Ev Yeniden İnşa Edilecek
Ana otoyolun yanı sıra tahminen 20 binden fazla evin yeniden inşa edilmesi gerekecek. Nehir boyunca tehlikeli alanlara kurulmuş olan ve bazıları tamamen sulara kapılan köylerin de daha yüksek ve güvenli bölgelere taşınması gerekebilir.
Khanal ilk etapta yardıma koşması gereken ülkeler olarak Hindistan ve Çin’i öne çıkarsa da “Konu sadece suçu şu ya da bu ülkeye atmak değil, hepimizin birlikte hareket etmesidir” dedi.
Khanal, tazminat talebinin aynı zamanda “küresel toplumun Nepal gibi savunmasız ve küçük ekonomilere yardım etmek için daha güçlü bir mekanizma kurmasına yönelik bir uyanış çağrısı” niteliği taşıdığını vurguladı.
BM, Kayıp ve Zarar Fonu’nun halihazırda “ciddi bir finansman açığı” ile karşı karşıya olduğunu kabul etti. Fon, yaklaşık 119 ülkeden toplam 2,8 milyar dolarlık talep aldı ancak uluslararası toplum tarafından şu ana kadar yalnızca 400 milyon dolar civarında bir kaynak sağlandı.
Felaketin Maliyeti 2,5 milyar doları Aşabilir
Nepal Ulusal Afet Riskini Azaltma ve Yönetim Kurumu Başkanı Dharma Raj Upreti, meydana gelen felaket boyutundaki sellerde en az 2,56 milyar dolar değerinde mülk, konut ve altyapının zarar gördüğünü veya yok olduğunu belirtmişti. Upreti, yolları ve geçici barınakları inşa etmek, içme suyu sağlamak ve elektriği yeniden temin etmek için erken iyileştirme sürecinin ilk dört ayında tahmin edilen maliyetin ise yaklaşık 52,6 milyon dolar olacağını açıklamıştı.
