Vaatler ve Emisyon Azaltımı Uygulamaları Arasında Açık Var

UNEP’in son olarak 2025’te yayımladığı Emisyon Açığı Raporu’na göre, 2024 itibarıyla seragazı emisyonları toplamda 67,6 milyar karbondioksit eşdeğerine ulaştı. Bu miktar toplam emisyonlarda bir önceki yıla göre %2,3 oranında artış anlamına geliyor. Uzmanlar, açıklanan net sıfır hedefleriyle kısa vadeli emisyon azaltımları arasında ciddi bir uygulama açığı olduğu uyarısında bulunuyor.

Dünya iklim değişikliğinin etkilerini giderek daha fazla yaşarken, son verilere göre net sıfır emisyon hedeflerine yönelik açıklamalar ile bu hedeflere ulaşacak somut kısa vadeli emisyon azaltımları arasında ciddi bir uygulama açığı bulunuyor.

Fosil yakıt kaynaklı emisyonlar, iklim değişikliğinin etkilerini artırmaya devam ediyor. Her yıl 21 Eylül tarihi ise bu tehlikeye dikkat çekmek ve emisyon azaltımını teşvik etmek amacıyla “Sıfır Emisyon Günü” olarak kabul ediliyor.

“Gezegenimize yılda bir gün izin verin” sloganıyla yola çıkan bu farkındalık gününün fikir sahibi ise Kanada’nın Scotia bölgesinde yaşayan Ken Wallece adlı bir çevre aktivisti. Wallece, 2008 yılında 21 Eylül tarihinin fosil yakıtların yakılmasına 24 saat ara verilmesi amacıyla çağrıda bulunan bir internet sitesi kurdu. İklim değişikliği ve fosil yakıt kaynaklı emisyonların iklim değişikliğine etkisi hakkında farkındalık arttıkça da başlangıçta basit bir site aracılığıyla duyurulan gün, zamanla küresel bir kampanyaya dönüştü.

Sıfır Emisyon Günü, temel olarak karbon emisyonlarının hava kalitesi ve iklim değişikliği üzerindeki etkileri konusunda farkındalık yaratmayı amaçlıyor. Yanı sıra bireyleri, kuruluşları ve şirketleri günlük yaşamda fosil yakıt kullanımını azaltmaya yönlendirmekle birlikte yenilenebilir enerji kullanımını da teşvik ediyor.

Toplam Emisyonlar Bir Önceki Yıla Göre %2,3 Arttı

Küresel düzeyde emisyonların yılda bir kez son halini gözler önüne seren en kapsamlı çalışmalardan birini ise Birleşmiş Milletler Çevre Programı (UNEP) yayımlıyor. UNEP’in son olarak 2025’te yayımladığı Emisyon Açığı Raporu’na göre, 2024 itibarıyla seragazı emisyonları toplamda 67,6 milyar karbondioksit eşdeğerine ulaştı. Bu miktar toplam emisyonlarda bir önceki yıla göre %2,3 oranında artış anlamına geliyor. Daha vahimi mevcut politikaların değişmeden devam etmesi durumunda, rapora göre yüzyılın sonu itibarıyla küresel ısınma Sanayi Devrimi öncesi sıcaklıklara göre, 2,8 derecelik bir artışa ulaşacak.

Raporda ülkelerin uzun vadeli net sıfır hedeflerinin enerji, ulaşım, sanayi, binalar, tarım ve atık sektörlerinin nasıl dönüşeceğine ilişkin daha uzun vadeli yönü belirlediğine dikkat çekilirken, açıklanan net sıfır hedefleriyle bu hedeflere ulaşacak somut kısa vadeli emisyon azaltımları arasında ciddi bir uygulama açığı bulunduğu da özellikle vurgulanıyor.

Paris Anlaşması Hedefi Aşılacak

UNEP’in raporunda ülkelerin taahhüt ettikleri ulusal katkı beyanlarına da değiniliyor. Rapora göre, koşulsuz artı koşullu Ulusal Katkı Beyanları’nın hayata geçmesi halinde dahi ısınma 2,3 derece seviyelerine ulaşacak. En iyimser senaryoda bile Ulusal Katkı Beyanları ve ilaveten net sıfır taahhütleri sayesinde küresel ısınma 1,9 derece civarlarında kalacak. Dolayısıyla katkı beyanlarının tamamen uygulanması halinde bile Paris Anlaşması ile belirlenen 1,5 derecelik ısınma hedefine ulaşılamayacağı görülüyor.

UNEP son raporunda ayrıca 1,5 derecelik ısınma hedefine yaklaşabilmek için de çok daha fazla emisyon azaltımının gerekliğine vurgu yapıyor. Bunun için de raporda, 2035 yılına kadar küresel emisyonların 2019 seviyesine göre yaklaşık %55 azaltılması gerektiği belirtiliyor.