EKOIQ
Yeni bir analize göre, son beş yılda ağır iklim afetlerine maruz kalan çocukların sayısı yaklaşık %50 arttı. Ayrıca 2022’den bu yana dünya genelinde her üç çocuktan biri, yaklaşık 911 milyon çocuk, iklim kaynaklı afetlere maruz kaldı. COP31’de bir araya gelen tüm karar vericilere, çocukları iklim kararlarının merkezine yerleştirmeleri için seslenen Save the Children, yüksek gelirli ülkelerin ve tarihsel olarak da yüksek emisyona neden olan ülkelerin, çocuk hakları ve iklim adaleti ilkeleri doğrultusunda düşük gelirli ülkelere nitelikli iklim finansmanı sağlaması çağrısında bulundu.
Save the Children’ın yeni analizine göre, dünya liderleri Antalya’da düzenlenen COP31 için bir araya gelirken, son beş yılda her yıl ağır iklim afetlerine maruz kalan çocukların ortalama sayısı, önceki beş yıllık döneme kıyasla yaklaşık %50 arttı.
Ocak 2022 ile Eylül 2026 arasında her yıl ortalama 330 milyon çocuk şiddetli sıcak hava dalgalarına, kuraklığa, tropikal siklonlara ve aşırı yağışlara maruz kaldı. Paris Anlaşması’nın yürürlüğe girmesinden kısa süre sonraki 2017–2021 döneminde bu sayı yıllık ortalama 222 milyondu.
Yalnızca 2026 yılının ilk dokuz ayında yaklaşık 205 milyon çocuk ağır iklim olaylarına maruz kaldı. 2022’den bu yana dünya genelinde her üç çocuktan biri, yani 911 milyon çocuk, farklı şiddetlerdeki iklim kaynaklı afetlere maruz kaldı. Bu sayı, önceki beş yıllık döneme göre % 17’lik bir artışa işaret ediyor.
Çocuklar, En Kırılgan Gruplar Arasında
Çocuklar, iklim değişikliğinin etkilerine karşı en kırılgan gruplar arasında yer alıyor. Gelişmekte olan bedenleri aşırı hava koşullarına karşı daha savunmasızken, iklim kaynaklı afetlerin yol açtığı kesintiler sağlıkları, eğitimleri ve iyi olma halleri üzerinde uzun vadeli sonuçlar doğurabiliyor.
Kız Çocuklarının Okulu Bırakma Riski Artıyor
Örneğin orman yangınlarının neden olduğu hava kirliliği, çocuklarda zatürre ve solunum yolu hastalıklarının görülmesine önemli ölçüde etkili olabiliyor. Aşırı sıcaklıklar nedeniyle okulların kapanması ise özellikle kız çocukları için daha yüksek olmak üzere okulu bırakma riskini artırıyor.
2026 yılında ağır iklim olaylarından en fazla etkilenen bölge Batı Avrupa oldu. Bölgede her iki çocuktan biri şiddetli hava olaylarına maruz kalırken, art arda yaşanan rekor sıcak hava dalgaları kayıtlardaki en sıcak yaz mevsiminin yaşanmasına neden oldu.
Pasifik ve Doğu Asya’da ise ağır iklim afetlerine maruz kalan çocukların sayısı dünyanın diğer bölgelerinden daha yüksek. 2017’den bu yana bölgede her yıl ortalama 75 milyon çocuk, yani her yedi çocuktan biri, bu tür olaylarla karşı karşıya kaldı.
Pasifik ada ülkeleri, yükselen deniz seviyeleri ve giderek şiddetlenen fırtınaların etkilerini doğrudan yaşamaya devam ediyor. Bu ülkelerden Vanuatu, iklim değişikliği konusunda devletlerin hukuki yükümlülüklerine ilişkin Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu nezdinde tarihi bir girişime öncülük etti.
İklim Değişikliği ile Mücadelede Çocuk Haklarına Saygı Gösterilmeli
Bu yılın mayıs ayında BM Genel Kurulu, Uluslararası Adalet Divanı’nın 2025 tarihli danışma görüşünü destekleyen önemli bir kararı kabul etti. Söz konusu görüş, devletlerin iklim sistemini koruma konusunda hukuki yükümlülükleri bulunduğunu ortaya koyarken, iklim değişikliğiyle mücadelede çocuk haklarına saygı gösterilmesi gerektiğini de teyit etti.
“İklim Etkilerinin En Ağır Sonuçlarıyla Karşı Karşıyayız”
Vanuatu’dan 17 yaşındaki NextGen Gençlik Elçisi ve iklim savunucusu Haruka, Pasifik ve Avustralya’daki gençlerin bakış açılarının COP öncesi toplantılarda ve COP’ta duyulmasının önemli olduğunu vurguladı: “İklim değişikliğiyle ilgili kararlar, bizim geleceğimizi ve miras alacağımız dünyayı ilgilendiren kararlar bu ortamlarda alınıyor. Pasifik’te bizler iklim değişikliğinin etkilerini doğrudan yaşıyoruz. Bu etkilerin en ağır sonuçlarıyla karşı karşıyayız.”
Save the Children, bu yılın başlarında dünyanın afetlere en açık ülkelerinden biri olan Vanuatu’da, iki maceraperestin bağış desteğiyle konteyner mimarisi kullanılarak inşa edilen iklim değişikliğine dayanıklı bir sınıfın açılışını gerçekleştirdi. Bu sınıf, afetler sırasında da çocukların eğitimlerine devam edebilmelerini desteklemeyi amaçlıyor.
“Çocukların Bekleyecek Zamanı Yok”
Save the Children Birleşik Krallık İklim Değişikliği ve Sürdürülebilir Ekonomiler Kıdemli Danışmanı Shruti Agarwal, “Afrika’da, Asya’da ve dünyanın dört bir yanında çocuklar, neden olmadıkları iklim değişikliğinin etkileriyle giderek daha ağır biçimde karşı karşıya kalıyor. Her sel, kuraklık, sıcak hava dalgası ve fırtına çocukların güvenliğini, eğitimini, sağlığını ve geleceğe dair umutlarını daha fazla tehdit ediyor. Üstelik bu afetler giderek şiddetleniyor. Buna rağmen liderlerin aldığı kararlar, sorunun büyüklüğü ve aciliyetiyle yeterince örtüşmüyor” dedi.
Her gecikmenin daha fazla çocuğu risk altına soktuğunu belirten Agarwal, “COP31’de hükümetler, iklim değişikliğinin çocuklar üzerindeki etkilerini ele almak, onların geleceğine yatırım yapmak ve haklarını, ihtiyaçlarını ve seslerini her iklim kararının merkezine yerleştirmek için ortak bir taahhütte bulunmalı. Çocukların bekleyecek zamanı yok” ifadelerini kullandı.
“Çocukların Sesleri İklim Politikalarına Yansımalı”
İklim değişikliğinin bugünün sorunu olduğunu vurgulayan Save the Children Türkiye Program, Kalite ve Etki Direktörü Volkan Pirinççi, “İklim değişikliğinden söz ederken çoğu zaman gelecek nesillere nasıl bir dünya bırakacağımızı konuşuyoruz. Oysa iklim değişikliği geleceğin değil, bugünün sorunu. Mesele yalnızca çocuklara nasıl bir gelecek bırakacağımız değil, bugün onların haklarını nasıl koruyacağımızdır” dedi.
COP31’de, Türkiye’den ve dünyanın farklı ülkelerinden çocuklarla birlikte olduklarını dile getiren Pirinççi, şunları söyledi: “Amacımız yalnızca çocukların seslerini duyurmak değil, bu seslerin iklim politikalarına ve karar alma süreçlerine gerçekten yansımasını sağlamak. Eğitim, sağlık, temiz su ve sosyal koruma gibi temel hizmetlerin iklim değişikliğine karşı dayanıklılığını güçlendirmek ve iklim finansmanının çocukların haklarını ve ihtiyaçlarını gözetmesini sağlamak zorundayız. Artık vaatlerden somut eyleme geçmenin zamanı. COP31’in başarısını yalnızca verilen sözlerle değil, bu sözlerin çocukların yaşamında yarattığı gerçek değişimle ölçmeliyiz. Çocukların yalnızca geleceğini değil, bugününü de korumak için harekete geçmeliyiz.”
Karar Vericilere Çağrı
Save the Children, hükümetler, şirketler ve politika yapıcılar dahil olmak üzere tüm karar vericilere çocukları iklim kararlarının merkezine yerleştirme çağrısında bulunuyor.
Kuruluş, Paris Anlaşması’nın 1,5°C hedefiyle uyumlu biçimde fosil yakıt kullanımının ve sübvansiyonlarının acilen sonlandırılmasını ve her çocuğun iklim kaynaklı afetlerden sonra da güvenli bir ortamda öğrenme hakkını kullanabilmesi için eğitimin iklim müzakerelerinde önceliklendirilmesini talep ediyor.
Save the Children ayrıca, yüksek gelirli ülkelerin ve tarihsel olarak yüksek emisyona neden olan ülkelerin, çocuk hakları ve iklim adaleti ilkeleri doğrultusunda düşük gelirli ülkelere nitelikli iklim finansmanı sağlaması çağrısında bulunuyor.
