#ekoIQ | Sürdürülebilirlik Hakkında Her Şey
Çerçeve

COP31’in Çerçeve Kararı’nın Taslak Metni Yayımlandı: 48 Başlıkta Uzlaşma

Antalya’da devam eden ve bugün ikinci haftası başlayan iklim zirvesinde taslak bir Çerçeve Kararı yayımlandı. Müzakerecilerin 48 başlıkta anlaştığını bildiren COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen, taslağın içerdiği maddeler hakkında bilgi verdi.

COP31’de tartışılan en ihtilaflı kararların bazılarını içeren taslak bir Çerçeve Kararı yayımlandı. 18 sayfa uzunluğunda ve 144 ayrı madde içeren metindeki maddelerin birçoğunun gelecek taslaklarda mevcut halleriyle varlığını sürdürmesi pek olası değil.

Maddeler arasında COP31’in, “enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan derhal uzaklaşılması da dahil olmak üzere, fosil yakıtlardan aşamalı çıkış için hızlandırılmış eylem çağrısında bulunduğu” yönünde bir karar yer alıyor.

Tüm ülkeler Dubai’deki COP28’de —anahtar kelime olan “derhal” ifadesi yer almasa da— neredeyse birebir benzer bir taahhüde imza atmış olsalar da bu karar özgün haliyle bir daha hiç tekrarlanmadı.

1,5 derece hedefinin “aşılmasına” dair ifadeler de metinde kendine yer buldu. Bilimsel bulgulara ve hedefi ulaşılabilir kılmaya yönelik çabaların yetersizliğine dair “derin endişe” dile getiriliyor. Aşımın süresini ve boyutunu sınırlandırma kararlılığı yeniden teyit ediliyor ve bunun iklim eyleminin hızı ile ölçeği tarafından belirleneceği kabul ediliyor.

Türkiye’nin önceliği olan 2035 yılına kadar nihai enerjinin %35’inin elektrikten elde edilmesi hedefi de metinde yer alıyor. Bu kısımda farklı ulusal koşulların dikkate alınması ve artırılmış temiz elektrifikasyon yoluyla temiz enerji geçişinin hızlandırılması gibi ifadeler bulunuyor.

Taslak metin, bu COP’un temel çıktılarından biri haline gelebilecek kapsam kararının yalnızca ilk denemesi niteliğinde. Şu aşamada metnin tüm ülkelerin önceliklerini bir araya getirmesi ve nihai sonuca girebilecek maddeleri ortaya koyması amaçlanıyor.

COP31’in önünde hâlâ en az dört buçuk günlük yoğun bir müzakere süreci var. Dolayısıyla bu metin pek çok kez daha revizyondan geçecek. COP31 Müzakereler Başkanı Chris Bowen Çerçeve Karar açıklandıktan sonra düzenlediği basın toplantısında, “Bu bir taslak, nihai metin olmayacak. Amacı, önümüzdeki hafta boyunca konuların etraflıca değerlendirilmesini sağlamak. Bu taslakta tüm tarafların üzerinde uzlaşamayacağı unsurlar var. Bu kaçınılmaz bir durum” dedi.

Başkanlığın ilk görevi ise bir Çerçeve Kararı’nın zirve çıktılarından biri olması konusunda uzlaşma sağlamak. Çünkü bazı ülkeler buna dahi karşı çıkıyor ve bugüne kadar düzenlenen diğer 30 COP toplantısının çoğunda Çerçeve Kararlara imza atmış olmalarına rağmen böyle bir karar alınmasının hukuki geçerliliğine itiraz ediyor.

“Fosil Yakıtlar Elektrifikasyon Taahhüdünün İçinde Yer Almalı”

Bowen, taslak metnin, önümüzdeki üç ila dört gün boyunca sürecek görüşmeler için çok iyi bir zemin sunduğunu söylerken, şöyle devam etti: “Bu süreç taraflarca sahiplenilecek ve sunduğumuz taslak etrafında hep birlikte inşa edilecektir. Geçen hafta perşembe günü söz verdiğimiz üzere değerlendirmelerin bir özetini paylaştıktan sonra taraflarla yeniden istişarede bulunduk ve neleri ileriye taşımamız gerektiğine dair kendilerine bazı yol gösterici sorular yönelttik. Cuma günü görüşlerini dinledik. 160’tan fazla ülke adına sunulan 45 adet —yani yaklaşık 500 sayfalık— görüş belgesi aldık; hafta sonu boyunca bunların üzerinde çalıştık ve hepsini bugün önünüzde duran taslak metinde bir araya getirdik” dedi.

“Paris Anlaşması’na Olan Küresel Bağlılığı Yeniden Teyit Ediyor”

Taslağın içerdiği maddeler hakkında da bilgi veren Bowen, “Elbette çok taraflılığa ve Paris Anlaşması’na olan küresel bağlılığı yeniden teyit ediyor. Metinde sıcaklık aşımı ve ısınmayı mümkün olan en erken sürede 1,5 derecenin altında tutmaya yardımcı olacak somut çözümlere; ulusal koşullar dikkate alınarak ve ulusal olarak belirlenecek şekilde 2035 yılına kadar %35 elektrifikasyon hedefine ilişkin önerilere; iklim sisteminde okyanusların rolüne ve dağlık bölgeler ile buzullara bağımlı toplulukların özel kırılganlıklarına atıfta bulunuluyor. Okyanusların rolü gelişmekte olan küçük ada devletleri için son derece önemliydi ve tüm istişarelerimizde bunu yansıtmak bizim için büyük önem taşıyordu. Ayrıca 2025’ten itibaren uyum finansmanının üç katına çıkarılmasını öne çekecek bir yol haritasına dair öneriler ve özellikle en sonda bilimin ve bilginin önemine dair vurgular da metinde yer alıyor” diye konuştu.

“Güçlü ve Zayıf Seçeneklerden Oluşan Karma Bir Tablo Sunuyor”

Greenpeace International COP31 Delegasyonu’ndan Jasper Inventor ise Çerçeve Karar taslağının, iklim krizine yanıt vermek adına güçlü ve zayıf seçeneklerden oluşan karma bir tablo sunduğundan bahsetti: “Metin, sıcaklık aşımının yaratacağı etki ve zararları güçlü bir şekilde kabul edip 1,5 derece hedefine geri dönülmesi çağrısında bulunsa da buna fosil yakıtlardan hızlandırılmış ve adil bir çıkış yoluyla nasıl ulaşılacağına dair net bir yol haritası sunmalı. Bu hususun artık elektrifikasyon taahhüdünün içine yerleştirilmesi şart.”

Bowen ayrıca müzakerelerdeki ilerlemeye dair de bilgi paylaştı. “Hafta boyunca azaltım çalışma programı, adil geçiş mekanizması, Küresel Uyum Hedefi, tepki tedbirleri, iklim finansmanı çalışma programı, Madde 2.1(c) ve toplumsal cinsiyet eylem planı da dahil olmak üzere sonuç üretecek yaklaşık 30 ana gündem maddesi bulunuyor” diyen Bowen şöyle devam etti: “Güncel bir bilgi olarak, müzakereciler şimdiden 48 madde üzerinde anlaşmaya vardı. Daha önce de belirttiğim gibi, teknik düzeyde henüz çözüme kavuşturulamamış kilit meseleleri çözmeye yardımcı olmak amacıyla bakanlar düzeyinde istişareler gerçekleştirilecek. Bu beklenen ve sürecin doğal bir parçası olan bir durum. Kimse dışarıda bırakılmayacak. Önümüzdeki günlerde tüm taraflar ve gruplarla derinlemesine istişareler yürüteceğiz.”