Gıda Kaybı ve İsrafının Azaltılması ile “Üçlü Kazanım”

Günümüzde dünyada yaklaşık 735 milyon insan açlıkla karşı karşıyayken, hanelerde her gün 1 milyardan fazla öğün miktarında yenilebilir gıda israf ediliyor. BM Gıda ve Tarım Örgütü, gıda kaybı ve israfının azaltılmasını “üçlü kazanım” sağlayan bir yaklaşım olarak ele alıyor. Bu  yaklaşım; gıda güvenliği ve beslenmenin iyileştirilmesi, doğal kaynaklar ve seragazı emisyonları üzerindeki baskının azaltılmasının yanı sıra verimlilik ve ekonomik büyümenin artırılması gibi kazanımları oluşturuyor.

Her yıl 29 Eylül tarihi olarak kabul edilen Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü’nün 2026 teması, “Gıda kaybı ve israfını azaltmanın dönüştürücü potansiyeli” olarak belirlendi. Gıda kaybı ve israfının azaltılması için farkındalık yaratmayı ve kolektif eylemi teşvik etmek amacıyla Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu tarafından 2019 yılında kabul edilen bu özel gün, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın (SKA’lar) israfla ilgili maddesine de dikkat çekiyor.

SKA 12, 2030 yılına kadar “perakende ve tüketici düzeylerinde kişi başına düşen küresel gıda israfını yarıya indirmeyi ve üretim ile tedarik zincirleri boyunca gıda kayıplarını azaltmayı” hedefliyor.

Yeni Çalışma Biçimlerine ve Ortak Çabalara İhtiyaç Duyuluyor

Bugün 8,2 milyar olan dünya nüfusunun 2050’ye kadar yaklaşık 9,7 milyara ulaşması bekleniyor. Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü de mevcut ve gelecek nesillerin yeterli ve besleyici gıdaya erişebildikleri, gıda güvencesinin sağlandığı bir dünya için küresel tarım-gıda sistemlerinin sürdürülebilirliğini ve dayanıklılığını artıracak yeni çalışma biçimlerine ve ortak çabalara ihtiyaç duyulduğuna dikkat çekiyor.

Uluslararası Gıda Kaybı ve İsrafı Farkındalık Günü’nün bu seneki teması ile gıda kaybı ve israfının azaltılmasının; doğal kaynakların ve biyoçeşitliliğin korunmasına, kirliliğin ve seragazı emisyonlarının azaltılmasına ve üretilen gıdanın mümkün olan en verimli şekilde kullanılmasına yardımcı olduğu hatırlatılıyor. Bu nedenle gıda kaybı ve israfının azaltılmasının verimli, kapsayıcı, dirençli ve sürdürülebilir tarım-gıda sistemlerinin oluşturulması, gıda güvenliği, beslenme ve sağlığın iyileştirilmesi açısından merkezi bir önem taşıdığının da altı çiziliyor.

BM Gıda ve Tarım Örgütü de (FAO), gıda kaybı ve israfının azaltılmasını “üçlü kazanım” sağlayan bir yaklaşım olarak ele alıyor. Gıda güvenliği ve beslenmenin iyileştirilmesi; doğal kaynaklar ve seragazı emisyonları üzerindeki baskının azaltılmasının yanı sıra verimlilik ve ekonomik büyümenin artırılması gibi kazanımları oluşturuyor.

BM Çevre Programı’nın Gıda Atığı Endeksi 2024 raporu ise çarpıcı veriler ortaya koyuyor. Bugün dünya genelinde tahminen 735 milyon insan açlıkla karşı karşıyayken, gıda kaybı ve israfı küresel seragazı emisyonlarının %8 ila %10’unu oluşturuyor ve önemli bir metan kaynağı olarak öne çıkıyor.

Hanelerde her gün 1 milyardan fazla öğün miktarında yenilebilir gıda israf ediliyor. Bu miktar, dünyada açlıkla karşı karşıya olan her insan için her gün 1,3 öğüne denk geliyor. Gıda kaybı ve israfının azaltılması ile düşük karbonlu beslenme biçimlerinin finansmanı konusunda ise hâlâ uygulamaya geçirilmeyen önemli fırsatlar bulunuyor.