EKOIQ
Dünya, son 20 yılda önemli bir ekonomik ve siyasi dönüşüm geçirdi. Özellikle Küresel Güney’deki değişimler, dünya tarihinde benzer zaman dilimlerinin hiçbirinde görülmemiş bir hızla gerçekleşti. 12 Eylül Uluslararası Güney-Güney İş Birliği Günü, 2026 kampanyası boyunca Küresel Güney ülkelerinin kanıtlanmış çözümlerinin daha geniş ölçekte uygulayabilmelerine dikkat çekmeye çalışacak. Bu kapsamda Birleşmiş Milletler de küresel bir ittifak yaratabilmek adına yeni bir gönüllü platformu hayata geçirecek.
Gelişmekte olan ülkeler arasındaki teknik iş birliğini geliştirmeye yönelik çalışmalara ilişkin kamuoyunun farkındalığını artırmayı amaçlayan 12 Eylül Uluslararası Güney-Güney İş Birliği Günü, 2026 kampanyasında tema olarak “Dayanışma Yükseliyor: Kapsayıcı ve Yenilikçi Kalkınma için Küresel İttifak” başlığını belirledi.
Dünya, son 20 yılda önemli bir ekonomik ve siyasi dönüşüm geçirdi. Özellikle Küresel Güney’deki değişimler, dünya tarihinde benzer zaman dilimlerinin hiçbirinde görülmemiş bir hızla gerçekleşti. Küresel Güney içindeki ve Küresel Güney ile Küresel Kuzey arasındaki ilişkiler tamamen yeni boyutlar kazandı. Günümüzde çevre ve iklim değişikliği, enerji ve gıda güvenliği, küresel yoksulluk, büyüme ile eşitlik arasındaki ilişki ve göç gibi temel meseleler, artık Kuzey-Güney ekseninden ziyade küresel nitelik taşıyor.
Küresel Güney 75 Yıldır BM Gündeminde
Birleşmiş Milletler’in (BM) Güney-Güney iş birliği konusundaki geçmişi, 1949 yılına kadar uzanıyor. Bu süreç, Ekonomik ve Sosyal Konsey tarafından ilk BM teknik yardım programının oluşturulması ve 1965 yılında BM Kalkınma Programı’nın (UNDP) kurulmasıyla şekillendi.
1974 yılında BM Genel Kurulu, “gelişmekte olan ülkeler arasındaki teknik iş birliğini teşvik etmek amacıyla UNDP bünyesinde özel bir birim oluşturulmasını” onayladı. Bu özel birim daha sonra, bugün Güney-Güney İş Birliği BM Ofisi (UNOSSC) olarak bilinen yapıya dönüştü. 2003 yılında ise BM Genel Kurulu 12 Eylül tarihini “Uluslararası Güney-Güney İş Birliği Günü” olarak kabul etti.
Geçen yıllar içinde birçok ülke önemli ölçüde finansal ve teknik kapasite geliştirdi. Bu ülkeler, küresel sorunların yönetimine kapsayıcı bir yaklaşım çerçevesinde, küreselleşmenin yararlarını daha geniş kesimlere yaymak, yeni pazarlar oluşturmak ve sürdürülebilir ekonomik büyüme için daha geniş bir temel oluşturmak amacıyla sahip oldukları kaynakların bir bölümünü, diğer Küresel Güney ülkelerine imtiyazlı veya imtiyazsız koşullarla aktarmaya başladı.
Sorunlara Dair Çözümlerin Daha da Yaygınlaşması Gerekiyor
Genel anlamda bakıldığında Küresel Güney başta iklim krizi olmak üzere birçok sorunla mücadele etmeyi sürdürüyor. Dolayısıyla Küresel Güney ülkelerinin kendi aralarındaki iş birliği giderek daha fazla önem kazanıyor. Bu bağlamda Uluslararası Güney-Güney İş Birliği Günü 2026 kampanyasının merkezine dayanışma kavramını oturtuyor. “Dayanışma Yükseliyor: Kapsayıcı ve Yenilikçi Kalkınma için Küresel İttifak” temasıyla, Güney-Güney ve üçlü iş birliğinin, ülkelerin kanıtlanmış çözümleri, bu çözümleri daha geniş ölçekte uygulayabilmeleri için ihtiyaç duydukları ortaklıklar, uzmanlık ve destekle buluşturmalarına nasıl yardımcı olabileceğine dikkat çekiliyor.
Ülkeler, ortak kalkınma sorunlarına yönelik bilgi, deneyim ve pratik çözümleri paylaşmak için giderek daha fazla birbirlerine yönelirken, halihazırda üretilen çözümlere dair ölçeğin büyütülmesi gerekiyor. Gelişmekte olan ülkelerde kanıtlanmış pek çok yaklaşım ve çözüm bulunuyor. Ancak bunlar çoğu zaman parçalı durumda kalıyor, yeterince kullanılmıyor veya erişilmesi zor olabiliyor. Bu yüzden de 2026 kampanyası bu soruna acilen çözüm çağrısında bulunuyor.
2026 etkinlikleri aynı zamanda Güney-Güney ve Üçlü İş Birliği için Küresel İttifak’ın hayata geçirilmesine de sahne olacak. UNOSSC tarafından bir araya getirilen ve BM’nin kolaylaştırıcılığında faaliyet gösterecek bu gönüllü platform, ülkelerin önceliklerini uzmanlık, ortaklıklar ve katalizör nitelikteki desteklerle buluşturmaya, böylece ortak deneyimlerin somut eylemlere dönüştürülmesine yardımcı olmaya çalışacak.
