EKOIQ
Diyabet, dünya genelinde giderek büyüyen bir sağlık tehdidi oluştururken, öte yandan diyabetle yaşayan kişilerin %40’ından fazlasına henüz tanı konulmuş değil. Tanı konulmaması, diyabetle yaşayan kişilerin hastalıklarını yönetmek ve sağlıklı bir yaşam sürmek için ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine, tedaviye ve desteğe erişememelerine neden olabiliyor.
Diyabetin dünya ölçeğinde giderek büyüyen bir sağlık tehdidi oluşturmaya başlaması üzerine, 1991 yılında Uluslararası Diyabet Federasyonu ve Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından ilan edilen “Dünya Diyabet Günü”, 2006 yılında Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nun kararıyla uluslararası gün statüsü kazandı. 14 Kasım tarihi ise insülinin keşfinde önemli bir rol oynayan bilim insanı Frederick Banting’in doğum günü olması nedeniyle seçildi.
14 Kasım Dünya Diyabet Günü, 160’tan fazla ülkede, 1 milyarı aşkın kişiye ulaşıyor. Gün, dünyanın en büyük diyabet farkındalık kampanyasına öncülük ederken, bu yılın teması erken teşhisin, kaliteli diyabet bakımına erişimin ve diyabet nedenli ayrımcılığın azaltılmasının önemini vurguluyor.
Dünya Diyabet Günü, diyabet konusunda küresel farkındalığı artırmayı ve hastalığın önlenmesi, erken teşhisi ve tedavisine yönelik çalışmaları desteklemeyi amaçlıyor. Yanı sıra diyabet dünyası açısından büyük önem taşıyan konulara dikkat çekiyor. Aynı zamanda diyabetin kamuoyunun ve siyasi karar alıcıların gündeminde sürekli yer almasını da sağlamaya çalışıyor.
Hedef, Diyabetli Kişilerin %80’ine Tanı Konulması
Günümüzde dünya genelinde, diyabetle yaşayan kişilerin %40’ından fazlasına henüz tanı konulmuş değil. Tanı konulmaması, diyabetle yaşayan kişilerin hastalıklarını yönetmek ve sağlıklı bir yaşam sürmek için ihtiyaç duydukları sağlık hizmetlerine, tedaviye ve desteğe erişememelerine neden olabiliyor.
Oysa diyabetin belirtilerini bilmek, kişilerin ne zaman sağlık desteği almaları gerektiğini fark etmelerine yardımcı olabiliyor. Örneğin Tip 1 diyabet genellikle hızlı bir şekilde gelişirken, Tip 2 diyabet ise çoğunlukla daha yavaş ilerliyor ve çok az belirti gösterebiliyor ya da hiç fark edilir belirti vermeyebiliyor. Bu bağlamda DSÖ üyesi ülkelerin destekledikleri beş küresel diyabet hedefi belirlenmişken, 2030 yılına kadar diyabetli kişilerin %80’ine tanı konulması bunlar arasında en önemlisi olarak öne çıkıyor.
Sağlık Hizmetlerine Eşit ve Kesintisiz Erişim Çağrısı
Dünya Diyabet Günü’nün 2026 teması “Diyabette Erken Harekete Geç” başlığı ile erken teşhisin, kaliteli diyabet bakımına erişimin ve diyabete yönelik ayrımcılığın azaltılmasının önemini vurguluyor. Temayla öncelikle diyabetin belirtilerini öğrenmenin önemi öne çıkarılıyor. Özellikle sıklıkla gözden kaçırılan veya yanlış teşhis edilen Tip 1 diyabetin tanınması gerektiğinin altı çizilirken, tanının gecikmesinin hayati tehlike oluşturduğu uyarısı yapılıyor.
Erken teşhisin zamanında sağlık hizmeti ve sürekli destekle takip edildiğinde sağlık sonuçlarına olumlu etki edeceğini de hatırlatan tema, bu hizmetlere eşit erişimi geliştirmenin önemine değiniyor. Bununla birlikte herkesin diyabet ilaçlarına ve sağlık hizmetlerine eşit, kesintisiz erişimini sağlayacak politikalara yatırım yapılması çağrısında bulunuyor. Bu bağlamda özellikle Tip 2 diyabet riskini azaltmak için sağlığı etkileyen sosyal ve çevresel faktörlerin ele alınması gerekliliğine de dikkat çekiliyor.
Tema, yaygın bir şekilde görülen diyabete yönelik ayrımcı davranışların önlenebilir bir sorun olduğunun da altını çiziyor. Saygılı, kişiyi merkeze alan bir dil kullanılmasını teşvik ederken, diyabetin doğru, kapsayıcı biçimde temsil edilmesinin daha destekleyici bir toplumsal ortam oluşturulmasına yardımcı olacağını hatırlatıyor.
Sibel Bülay
