Dünya Tuvalet Günü, 2026 kampanyasında, güvenli bir tuvalete erişimin hijyen meselesinin ötesinde aynı zamanda bir eşitlik meselesi olarak da görülmesi gerektiğini vurguluyor. Sanitasyon krizinin kadınlar ve kız çocukları üzerindeki orantısız etkilerine dikkat çeken tema, güvenli tuvaletlerin herkes için temel bir insan hakkı olduğunun altını çiziyor.
19 Kasım Dünya Tuvalet Günü, bu yıl kampanyasında sanitasyon ve toplumsal cinsiyet eşitliği arasındaki bağlantıya odaklanıyor. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nun 2013 yılında kabul ettiği Dünya Tuvalet Günü, dünya genelindeki sağlıklı ve güvenli atık su ile tuvalet hizmetleri konusunda yaşanan krize dikkat çekiyor. Bir yandan da 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’ndan (SKA’lar) biri olan Temiz Su ve Sanitasyon’a da küresel çapta ulaşmaya katkı sunmayı hedefliyor.
Bu özel gün, BM üyesi ülkeleri ve ilgili paydaşları; yoksul kesimlerin sanitasyon hizmetlerine erişimini artıracak davranış değişikliklerini teşvik etmeye ve politikalar geliştirmeye çağırıyor. Ayrıca, halk sağlığı açısından “son derece zararlı” olarak nitelendirilen açık alanda dışkılama uygulamasına son verilmesi gerektiğini vurguluyor. Dünya Tuvalet Günü, modern tuvalet altyapısının oluşturulmasının ve hijyen eğitiminin yaygınlaştırılmasının öneminin altını çiziyor.
İklim Değişikliği Sanitasyon Krizini Ağırlaştırıyor
Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ve UNICEF’in 2025 verilerine göre, bugün dünya genelinde her 10 kişiden 4’ü hâlâ güvenli tuvalet hizmetlerine erişemiyor. Her 5 kişiden 1’inin evinde ise sabun ve suyla el yıkayabileceği bir alan bulunmuyor. İklim değişikliği ve aşırı hava olayları ise pek çok bölgede sanitasyon krizini daha da ağırlaştırıyor.
Dünya Tuvalet Günü’nün 2026 teması ise “Güvenli tuvaletler. Eşit gelecekler” başlığını taşıyor. 2026 kampanyası, güvenli sanitasyon hizmetlerinin kadınların ve kız çocuklarının sağlığını, güvenliğini, onurunu ve fırsatlara erişimini nasıl koruduğunu ortaya koyuyor.
Kız Çocukları için Eğitim, Kadınlar için Ekonomik Hayata Katılım
Tema; sabun, su ve menstrüel hijyen olanaklarıyla birlikte güvenli ve korunaklı tuvaletlere erişimin, kız çocuklarının eğitim almalarını, kadınların ise ekonomik hayata katılmalarını mümkün kıldığını vurguluyor. Yanı sıra pazarlardan ulaşım merkezlerine kadar kamusal alanlarda bulunan tuvaletlerin, kadınların ve kız çocuklarının hareket özgürlüğünü, bağımsızlığını ve toplumsal yaşama katılımını desteklemesi gerektiğine de dikkat çekiyor.
Yine DSÖ ve UNICEF verilerine göre, 10-19 yaş arasındaki kız çocuklarının her 5’inden 1’i, diğer ailelerle hijyenik olmayan tuvaletleri paylaşmak veya açık alanda tuvalet ihtiyacını gidermek zorunda kalıyor. 79 ülkede, kamudaki su, sanitasyon ve hijyen (WASH) alanında çalışan kadınların oranı toplam çalışanların yarısından az. 23 ülkede ise bu oran %10’un altında. Ayrıca dünya genelindeki okulların üçte birinden azında, kız tuvaletlerinde menstrüel atıklar için çöp kutusu bulunuyor.
Tüm bu gerçekliklere dikkat çeken Dünya Tuvalet Günü 2026 kampanyası, sanitasyon çözümlerinin geliştirilmesinde kadınların da söz sahibi olmaları gerektiğini özellikle vurguluyor. Bu yüzden de toplumsal cinsiyete duyarlı sanitasyon hizmetlerine yatırım yapmak ve tuvaletleri, ayrımcılık gözetmeksizin her yerde herkesin yararına olacak bir eşitlik aracına dönüştürme çağrısında bulunuluyor.







